Gazzîzâde Abdüllatif Efendi ve Şerefü'l-Âfâk adlı eseri: İnceleme ve metin

Abstract

Gazzî Tekkesi'nde kırk beş yıl şeyhlik yapmış ve bizlere birçok eser sunmuş Gazzîzâde Abdüllatîf Efendi'nin Şerefü'l-Âfâk isimli el yazmasının seçilme sebebi; eserin sahip olduğu özgünlük, özel bir uzmanlık gerektirmesi, ihtiva ettiği konular ve yazıldığı döneme ait birinci el kaynak olmasıdır. Ayrıca bir diğer neden de onun elimizde bulunan atmışa yakın eserinden bugüne kadar sadece iki tanesi hakkında akademik çalışma yapılmasıdır.Çalışmada ilk olarak Gazzîzâde'nin yaşadığı dönemde (17-18. Yüzyıl) Bursa'daki tasavvufî hayata göz atıldı. Sonra Gazzîzâde'nin hayatı, tasavvufî eğitimi ve faaliyetleri ana hatlarıyla belirtildi. Gazzîzâde'nin telif, tercüme ve şerh, ihtisar ve istinsah ettiği eserleri tanıtıldı. Ayrıca nüshası tespit edilemeyen eserlerinden de bahsedildi. Daha sonra risâlede yer alan tevbe, zühd ve zikir gibi önemli kavramlar ve Nakşîliğin on bir esası üzerinde duruldu. Mürid-mürşid ilişkisinin nasıl olması gerektiğine, duanın ve kabir ziyaretinin edeblerine değinildi. Son olarak Gazzizâde'nin işarî yorum örneklerinden bazılarına yer verildikten sonra eserin tahlîl ve tahkîki yapıldı.

The manuscript called Şerefu'l-Âfak belongs to Gazzîzâde Abdüllatîf Efendi who was a sheikh for forty-five years in Gazzi Lodge and wrote a lot of books. The reasons of why we have chosen Şerefü'l-Âfâk are its orginality, its matters and its being the first hand source in his own period. The other reason is that only two of his books were studied academically although he has approximately sixty books.In this study, the sufi life in the period of Gazzîzâde (17-18th century) in Bursa was examined firstly. After that the life of Gazzîzâde, his sufi education and his actions were stated as an outline. Also his works were introduced which some of them were writing, some were translation and expound, some were brief and some were the books he copied. On the other hand it is mentioned here his manuscripts which could not be found. Afterwards eleven principles of Naqshi order and substantial concepts in Şerefül-Âfâk were explained, which some of them were repentance, ascetism and remembrance. Besides the manners of pray and etiquitte of visiting grave, it is mentioned how the relationship must be between disciple and mentor. Lastly it is included Gazzizades some ishari exegesis. Subsequently this study was finished with the tahqiq and the analyse of Şerefü'l-Âfâk.