Bazı makarnalık buğday çeşitlerinin kombinasyon ıslahıyla geliştirilmesi üzerinde araştırmalar

Abstract

1990 yılında on makarnalık buğday çeşidi kullanılarak oluşturulan yirmi melezleme kombinasyonu ile yeni bir çeşit bulmak amacı ile başlatılan bu çalışmanın Teze esas olan bölümü 1993 yılında elde edilen F kademesinde yapılan bazı verim 3 öğelerinin belirlenmesi ile sonuçlandırılmıştır. Araştırmada ele alman kombinasyonların F kademesindeki 3 ortalamalarına göre bitki boyu bakımından Çakmak X Atseke-4 (93.7 cm), başak boyu bakımından Gediz X japiga (8.95 cm), başakçık sayısı yönünden Gediz X Yavoras (23.33 adet) ve başakta tane sayısı yönünden ise Gediz X Japiga (74.10 adet) kombinasyonları en yüksek değerleri vermişlerdir. Çalışmada önemli bir verim komponenti olarak ele alınıp incelenen başak verimi yönünden ise Gediz X Japiga (3.12 gr), Santa X Japiga (3.12 gr), Diyarbakır X Gediz (2.98 gr), Gediz X Bintep e (2.89 gr) ve Japiga X Gediz (2.81 gr) kombinasyonların ın uyum yeteneklerinin üstün oldukları belirlenmiştir. 3.12 gr'lık başak verimleri ile en yüksek başakta tane ağırlığına sahip Gediz X Japiga ve Santa X Japiga kombinasyonlarında bitki boyu sırası ile 93.7 cm ve 79.3 cm olarak ölçülmüştür. Orta-uzun ve kısa bitki boyları ile bu kombinasyonların sap sağlamlığına sahip oldukları da yapılan tarla gözlemleri ile belirlenmiştir. Bu yönleriyle bu kombinasyonların ileri kuşaklarda bölge ekolojisi için önemli olan kısa ve sağlam saplı, aynı zamanda yüksek verimli hatları verebileceği sonucuna varılmıştır.

In this study, ten durum wheat varieties were used to form cross combinations, and twenty of them in F generation were 3 evaluated to determine the combinations of high compatibility in respect of plant height, spike lenght, numbers of spikilet per spike, number of kernels per spike and seed weight per spike. According to the results, combination abilities of Gediz X Japiga, Santa X Japiga, Diyarbakır X Gediz, Gediz X Bintepe and Japiga X Gediz crossings were found superior in regard to yield per spike when arrengements were done among combinations. Based on the findings about heredibilities of yield and yield components obtained by other researchers, we have reached to a conclusion that in the future generations the plant height and spike yield which were thought to be used for obtaining high yielding varieties can be improved by selection and will be succes in every desirable way.