Safran (Crocus sativus L.)’da farklı soğan (korm) büyüklükleri ile kimyasal ve organik kaynaklı azot dozlarının verim ve kalite özellikleri üzerine etkileri

Abstract

Bu araştırma Eskişehir ekolojik koşullarında, safran (Crocus sativus L.)’da farklı korm büyüklükleri ile kimyasal ve organik kaynaklı azot dozlarının verim ve kalite özellikleri üzerine etkilerini belirlemek amacı ile 2015-2018 yıllarında yürütülmüştür. Araştırma Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü deneme alanında tesadüf bloklarında faktöriyel deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Denemede korm büyüklüğü (orta ve büyük korm), farklı gübre kaynakları (üre, ahır gübresi, tavuk gübresi) ve azot dozları (0,5 ve 10 kg/da N) faktör olarak ele alınmıştır. Bitki materyali olarak Karaarslan safran çeşidi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda incelenen tüm özelliklerde büyük kormlar orta kormlara göre daha yüksek değerler vermiştir. Kullanılan tüm gübreler ve dozları kontrol parsellerine göre incelenen özelliklerde artış sağlamıştır. Morfolojik ve agronomik özelliklerde kimyasal gübrenin etkisi, korm ile ilgili özelliklerde ise ahır gübresinin etkisi daha belirgin olmuştur. Tavuk gübresi özellikle küçük yavru kormların oluşmasını ve sayısının artmasını teşvik ederken, ahır gübresi ise orta ve büyük kormların oluşumunu desteklemiştir. Genel olarak büyük kormlarda, kimyasal ve ahır gübre uygulamalarının artan azot dozlarında verim özellikleri, soğan (korm) verimleri ve safranın ana bileşen oranları bakımından daha yüksek değerler elde edilmiştir. Bu sonuçlara göre özellikle safran yetiştiriciliğinde sürdürülebilirliği sağlamak için kimyasal gübreye alternatif organik kaynaklı gübreleri sistem içinde değerlendirmek yerinde olacaktır.This research was carried out between 2015 and 2018 under the ecological conditions of Eskişehir, to determine the effects of different corm sizes and various chemical and organic nitrogen doses on the yield and quality characteristics of saffron (Crocus sativus L.). The research was established in the trial area of the Transitional Zone Agricultural Research Institute according to the factorial trial design in randomized blocks with 3 replications. In the experiment, corm size (medium and large), different fertilizer sources (urea, barnyard manure, chicken manure) and nitrogen doses (0,5 and 10 kg/da N) were considered as factors. Karaarslan variety was used as plant material. As a result of the research, large corms gave higher values than medium corms in all examined traits. All fertilizers and their doses used, provided an increase in the examined traits compared to the control plots. The effect of chemical fertilizer on morphological and agronomic traits, and the effect of barnyard manure on corm related traits were more pronounced. While chicken manure particularly encouraged the formation and increase in the number of small daughter corms, barnyard manure supported the formation of medium and large corms. As a general conclusion of the study, in large corms, higher values were obtained in terms of yield characteristics, corm yields, and main component ratios of saffron with increasing nitrogen doses in chemical and manure applications. According to these results, in particular, to ensure sustainability in saffron cultivation, it would be convinient to incorporate organic-based fertilizers as an alternative to chemical fertilizers.