Türkiye'de (1923-1995) para arzı fiyatlar genel düzeyi ilişkisi

Abstract

Para, ekonomik hayatın en önemli unsurlarından birisidir. Çünkü para, hem en küçük değerlerdeki değişmelere imkan vermekte, hem de her türlü iktisadi hesaplarımızda ve düşüncelerimizde ölçü işlevi görmektedir. Kısaca günümüz ekonomilerinde para, en çok sözü edilen kavram durumundadır. Ancak bugüne kadar iktisatçılar arasında para ve para arzı kapsamı konusunda kesin bir görüş birliğine vanlmadığıda bir gerçektir. Gerek para tanımı ve gerekse para arzının kapsamı ülkeden ülkeye büyük değişiklik göstermektedir. Paranın, yukandakilerine ilaveten değerinin kararhlığıda önemlidir. Çünkü para değerindeki değişmeler ekonomik yaşamı tümüyle etkilemekte, üretici ve tüketicilerin kararlatma doğrudan yansımaktadır. Bilindiği gibi para değerindeki değişmelerde malların fiyatlarıyla ilgilidir. Fiyat ise, iktisadi mal ve hizmetlerin değişim değerlerinin para ile ifadesidir. Buna göre ekonomik yaşamda herşeyin değeri fiyatı ile ölçülmektedir. Para ve fiyatların yukarıda açıklanan önemleri yanında, 1970'lerden itibaren enflasyonun Türkiye ekonomisinin en önemli sorununu oluşturur olması çalışma konumuzun "Türkiye'de para arzı fiyatlar genel düzeyi arasındaki ilişkisi" olarak belirlenmesine sebep olmuştur. Çalışmamızın ilk bölümünde para arzı tanıtılıp, para arzı ile fiyatlar genel düzeyi arasındaki ilişkiye dair çeşitli görüşlere yer verilecektir. İkinci bölümde ise Türkiye'de para arzı ve fiyatlar genel düzeyinin nasıl belirlendiği ve tarihi süreç içerisindeki (1923-1995) gelişimleri tablolar halinde sunulacaktır. Üçüncü ve son bölümde ise dönemler itibariyle (1923-50, 1950-75, 1975-85, 1985-95) para arzı ile fiyatlar genel düzeyi arasındaki ilişkinin derecesi ve yönü regrasyon yöntemi ile incelenip genel bir değerlendirme yapılacaktır.