Necîb Mahfûz’un Bidâye ve Nihâye adlı romanı üzerine bir inceleme

Abstract

Dünya üzerinde yaşayan halkların en eski çağlardan beri mücadele ettiği ve toplumdaki diğer bütün sorunları beraberinde getiren, sosyal ve ekonomik problemlerden en önemlisi yoksulluktur. Bu olgu, eskiden olduğu kadar bugün de insanlığı etkilemeye devam etmektedir. Yoksulluk olgusu, insanlar üzerinde gerçek hayatta etkili olduğu kadar, edebi eserlerdeki kurgu hikâyelere de yansımıştır. Yoksulluk teması, özellikle de yetiştiği toplumda yoksulluğu bizzat yaşamış ve görmüş olan yazarların hikâyelerinde ve romanlarında, etkili bir biçimde işlenmiştir. Arap Edebiyatı’nın önde gelen isimlerinden olan Necîb Mahfûz da Bidâye ve Nihâye (Başlangıç ve Son) adlı eserinde Mısır toplumundaki yoksulluğu ve bu yoksulluğun acı sonuçlarını, gerçek bir hayat hikâyesinden esinlenerek ve gerçeğe en yakın eserlerinden biri olacak şekilde ustaca kaleme almıştır. Bu sebeple, Mahfûz’un bu eseri, araştırmaya ve incelenmeye layık görülmüştür. Bu araştırmada hem Necîb Mahfûz’un edebî eserlerine yansıyan roman anlayışı hem de romandaki anlatılarla, Mısır toplumunun II. Dünya Savaşı’nın hemen öncesinde yaşadığı ekonomik buhran ortaya konulmuştur. Bu çalışmada yapılan araştırmalar iki kısma ayrılmıştır. İlk kısımda Necîb Mahfûz’un hayatı ve eserleri kısaca anlatılmıştır. İkinci kısımda ise yazarın Toplumcu Gerçekçi Romanları arasında önemli bir konuma sahip olan Bidâye ve Nihâye adlı romanı şekil, muhteva ve yapı bakımından incelenmiştir.

Poverty is the most important social and economical problem that the people living in the world have been struggling since ancient times and bringing with all other problems in the society. This phenomenon continues to affect humanity today as it did in the past. The phenomenon of poverty has been reflected in fictional stories in literary works as well as being effective on people in real life. The theme of poverty has been handled effectively, especially in the stories and novels of writers who have personally experienced and seen poverty in the society in which they grew up. Naguib Mahfouz, one of the leading names is Arabic Literature, masterfully has written the poverty in Egyotian society and the bitter consequences of this poverty in his work Bidâye ve Nihâye (The Begginning and the End). In this work, he was inspired by a real-life story, which makes it the closest to reality among his other works. Therefore, this work of Mahfouz was deemed worthy of survey and research. In this research, both the understanding of the novel reflected in the literary works of Naguib Mahfouz and the economic depression experienced by the Egyptian society just before the second world war were revealed with the narratives in the novel. The researches in this study are divided into two parts. In the first part, the life and works of Naguib Mahfouz are briefly explained. In the second part, the author's novel of Bidâye ve Nihâye, which has an important place among Socialist Realist Novels, has been examined in terms of form, content and structure.