İslâm toplumu ve toplum hayatında câmi’nin yeri

Abstract

Kur’ân’ın yalnız bir Allah’a itaata ve Peygamber Hz. Muhammed’in otori­tesi önünde teslim olmaya daveti, Arapların yaşamış olduğu geçmişten tam bir kopma demekti. Bu davet, onların sadece dinî inanç ve uygulamalarını altüst et­mekle kalmayıp aynı zamanda "toplum" kavramına yeni bir yön ve anlam da ver­di. Bir toplum halinde yaşama şuuruna sahip olan Araplar, daha çok hususi bir toplum görünümünde idiler. Genellikle kendi edebiyatları vasıtasıyla tanıdığımız tarihleri, evrensel bir Tanrı’ya ibadet etmeme noktasında birleşmiş olmalarına rağmen, kendi dışındaki insanları cemaatlerine çekebilecek hayatî "bağ'î hâlâ ele geçiremediklerini anlatmaktadır. Onların durumunda, birleştirici "bağ", sadece bir kabileye mensup olmaktı. Şöyle ki: Din, kesinlikle birleştirici bir unsur (bağ) değildi. Doğru ve yanlış, herhangi bir dinî kural esas alınarak değil de, ancak bel­li bir kabileye üye olma esasına göre belirlenirdi.