Muhibbî divanı sözlüğü [bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük]

Abstract

Kelime, bir ya da birkaç sesten oluşan dil birimleridir. Kelimeler cümle ya da cümle üstü birlikler içerisinde başka kelimelerle yan yana geldiğinde değişik anlam katmanları oluşturmaktadır. Bunun yanında tarihsel olarak da kelimelerin anlamları zamanla değişmiş ve bu nedenle eski edebî metinlerin anlamlandırılması bir hayli zorlaşmıştır. Bu çalışmada XVI. yüzyılın hem ünlü hükümdarı hem de şair olarak tavsif edilen Muhibbî’nin Dîvân’ı ve bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü hazırlanmıştır. Şairin şiirlerindeki kelimelerin diğer kelimelerle olan ilişkisi tespit edilmiş ve ortaya çıkan zengin manalar şiirdeki bağlama göre anlamlandırılmıştır. Bu çalışmada Muhibbînin Dîvân’ı ve bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü ele alınmış, Muhibbî’nin kelimelere yüklediği anlamların en doğru şekilde tespit edilmesi amaçlanmıştır. Böylece şairin kelimelerindeki anlamlar bağlamlı olarak incelenmiş, XVI. yüzyılın söz varlığına ve leksikoloji literatürüne katkı sunulmuştur.

The words are a peace of language which consist of one or more syllables. When the words are adopted variously in sentential unities, several sematic stratums compose diversely. Besides, the semantics of languages have changed in times historically and and as the result of that it is very compulsion to comprehend the old literary texts. In this work, a concordance and functional lexicon of “Divan” by Muhibbi, who is mentioned as the emperor and unusual poet of the 16th century, are disposed. The connection between his vocabulary in poetry and other words in general is confirmed, and these substential semantic stratums are interpreted according to the context of the poem. The main purpose of this work is confirming the meanings of the words which Muhibbi created in his poetry in the most correct way. Thereby, the meanings of the poet’s words are discussed contextually, making a contribution to vocabulary existence of the 16th century. Besides, with the help of word contexts in poems, the works of Muhibbi which are mentioned here are analysed. And finally, this work is supposed to make a contribution for lexicology in litarature.