Domates üretiminde makina ve el ile fide dikimi ve hasat işlemlerinin iş etüdü yöntemi ile analizi

Abstract

Domates çok fazla alanda kullanıldığı için, ülkemizde üretilen sebzeler içinde çok önemli yer edinmiştir. Türkiye, dünya domates üretimi ve işlenmesinde önemli paya sahiptir. Dünya domates üretimine bakıldığında Ülkemiz %7,20'îik pay ile 3. sırada yer almaktadır. Domates üretiminde 10 temel işlem 25 kez uygulanmaktadır. Bu işlemlerde beklenen yararın elde edilebilmesi için işlemler tam zamanında, üretim tekniğinin gerektirdiği biçimde ve en ekonomik şekilde yapılmalıdır. Bu ise ancak domates üretiminde mekanizasyon araçlarının kullanılması ile olanaklıdır. Bu işlemler içinde insan işgücü zamanı bakımından en büyük payı hasat işlemi alırken bunu dikim işlemi izlemektedir. Son yıllarda fide dikim makinası kullanımındaki gelişmelere rağmen, yaygın olarak elle dikim yöntemi uygulamaları devam etmektedir. Tarımda gelişmiş ülkelerde hasat işlemi büyük oranda makina ile yapılırken, ülkemizde ise son yıllardaki bazı gelişmelere karşın bu işlemin hemen hemen tamamının elle yapıldığı görülmektedir. Bu çalışmada, domates üretiminde fide dikim ve hasat işlemlerinin el ve makina ile yapılması durumunda işgücü ve zaman gereksinimlerinin saptanması ve hem fide dikiminde hem de hasatta makina kullanımının insan işgücü verimliliği üzerinde etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bunun için iş etüdü yöntemlerinden zaman etüdü yöntemi kullanılmış ve elde edilen veriler değerlendirilerek sonuçlar karşılaştırılmıştır.

Tomato has an important place among the vegetable crops pruduced in our country, since it has a wide utilisation spectrum. Turkey has a notable share in world tomato production and processing. Our country is the third order in world tomato production with a share of 7,20%. 10 basic practices are appEed for 25 times in tomato production. These practices should be realised time, fit to the production technique and most economically. This is only possible if mechanisation is practices, harvest is the most time-consuming one with respect to labour requirement, and this is followed by transplanting. Despite the increase in the use of automatic transplanters in recent years, hand- transplanting is still being widely used in Turkey. Similarly, harvest is almost completely being carried out by hand in our country, despite some advances in recent years, whereas this practice is largely achieved by machines in agriculturally developed countries. In this study, it was aimed to determine the labour and machine-transplanting and harvest methods in tomato production and to disclose the effects of machine usage either for transplanting or for harvest on human labour productivity. For this purpose, the time study method- a method of work study was used and the results were compared by evaluating the data obtained.