Türk bankacılık sektöründe tüketici finansmanı

Abstract

Tüketici finansmanı en son kullanıcı olan tüketicinin finansal ihtiyaçlarının giderilmesine yönelik faaliyetlerin tümüdür. son yıllarda dünyada ve ülkemizde hızlı bir gelişim içinde olan tüketici finansmanı olgusu bazı sosyal politik ve ekonomik değişimler sonucu büyük önem kazanmıştır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında, özellikle A.B.D. ve Avrupa'da nüfusun şehirleşmesi, maaş ve ücret gibi istikrarlı gelirlerin oluşması, kişilerin hayat standartlarını yükseltme arzuları, ve bunun sonucu tüketim tercihlerinin değişmesi, birçok tüketim malın lüks olmaktan çıkıp zaruri ihtiyaç olarak görülmesi tüketicinin finansman ihtiyacını gündeme getirmiştir. Bütün bu gelişmeler, o dönemde plasman güçlüğü içinde bulunan bankacılık sektörünün de bu alana ilgi duymasına neden olmuştur. Bankalar, kredi pazarlarını daha genişletmek, ticari kredilere nazaran daha küçük miktarda krediler vermek suretiyle riski tabana yaymak, atıl fonlarını yüksek getiri oranlarından plase etmek, karlılığı arttırmak ve rekabet koşullarına ayak uydurmak amacıyla tüketici finansmanına yönelmişlerdir. Böylece tüketicinin üretici veya satıcı firmalar tarafından taksitli satış vb. yöntemlerle finanse edilmesi. yerini bankalar tarafından sunulan, çok farklı alanlarda ve şekillerde kullanılabilen tüketici kredilerine ve kredi kartlarına bırakmıştır. Bu sayede bankalar tüketiciden topladıkları tonları. tüketici finansmanı yoluyla, ihtiyaçlarını karşılaması için tekrar tüketiciye aktarılması gibi sosyal bir işlevi de yerine getirmektedirler. Ülkemizde tüketici finansmanının bankacılık sektöründe önem kazanması ise 1988 yılından sonra olmuştur. Bu dönemde yaşanan durgunluk ve yüksek faiz uygulaması sonucu topladıkları mevduatları ticari krediye dönüştürememeleri bankaların tüketici finansmanına yönelmelerine neden olmuştur. Bankacılık sektörünün tüketici finansmanı alanında kulllandıgı en önemli iki araç tüketici kredileri ve kredi kartlarıdır. Büyük tutarda ve uzun vadelendirmeyi gerektiren mal ve hizmet alımlarında tüketici kredileri tercih edilirken, küçük günlük alışverişlerde kredi kartları tercih edilmektedir. Ancak tüketici kredileri ve kredi kartlarının yoğun şekilde kullanımı ile birlikte. bankalarda işlem yükü ve personel ihtiyacı artmış, önemli oranlarda sahtekarlık olayları gündeme gelmeye başlamıştır. Bu faktörlerin de etkisiyle artan rekabet, müşteri talepleri ve teknolojik gelişmeler nedeniyle bankalar, işlemlerini daha verimli yürütebilmek. maliyetleri mümkün olduğunca azaltarak piyasa payını arttırabilmek, müşterilerine daha iyi daha yeni hizmetler sunabilmek amacıyla, özellikle tüketiciye yönelik finansal hizmetler alanında elektronik fon transfer sistemlerine yönelmişlerdir. Türk bankacılık sektöründe tüketici finansmanı alanında verilen hizmetlerin incelendiği bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tüketici kredileri konusu üzerinde durulmuştur. Tüketici kredileri ile ilgili genel bilgiler verilmiş, tarihi gelişimi ve sınıflandırılması üzerinde durulmuştur. Daha sonra tüketici kredilerinin, bankalar, firmalar, tüketiciler ve ekonomi üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri ele alınmış, kredi analizi ile ilgili bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde son olarak tüketici kredilerinin Türkiye'deki uygulaması. uygulama sonuçları. karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri üzerinde durulmuştur. !kinci bölümde ise taksitli tüketici kredileri içinde yer alan. kullanım alanının genişliği ve büyük işlem hacmi nedeniyle tüketici finansmanında önemli boyutlara ulaşmış olan kredi kartları incelenmiştir. !lk olarak kredi kartları ile ilgili genel bilgiler verilmiş, tarihi ve türleri üzerinde durulmuş. ardından önceki bölüm planına paralel olarak kredi kartları. kart sahibi tüketici. üye işyeri, kredi kartı kurumu ve ekonomi açısından olumlu ve olumsuz yönleri ile incelenmiştir. Daha sonra kredi kartlarının Türk bankacılık sektöründe, uygulanmaya başlanması. işleyişi, kullanılan kredi kartları. ve uygulama sonuçları ele alınmıştır. Son olarak Türkiye'de kredi kartları uygulamasında karşılaşılan sorunlar belirlenmeye çalışılarak öneriler tartışılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde finansal hizmetler alanında en son gelişmeler olan ve tüketici finansmanı destek hizmetleri olarak nitelendirilebilecek elektronik fon transfer sistemleri: otomatik vezne makinaları. satış noktasından fon transfer sistemleri, ev ve ofis bankacılığı uygulamaları üzerinde durulmuştur. Bu üç uygulama hakkında genel bilgiler verildikten sonra. taraflar açısından olumlu ve olumsuz yönleri incelenmiş, ardından Türkiye uygulamaları değerlendirilmiş, sistemde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri tartışılmıştır. Dördüncü bölümde ise konu ile ilgili bir anket uygulanmış tüketici finansmanı uygulamalarına ilişkin bazı durumların tespitine çalışılmıştır.