Farklı siyasalarda devletin kurumsal girişimciliği ve kurumsal işlerindeki çeşitlenmeye ilişkin bir tipoloji önerisi: Türkiye’ye dair keşfedici bir araştırma

Abstract

Yeni kurumsal kuram literatüründe devlet, kurumsal değişimi gerçekleştirebilecek en güçlü kurumsal aktörlerden biri olarak tanımlanmıştır. Ancak, kurumsal kuramın, ağırlıkla çalışıldığı merkez ülke olarak özellikle ABD’de liberal sistem varsayımları altında ortaya koyduğu devlet kavramsallaştırması ve devletin örgütsel alanlardaki rollerinin/ilişkilerinin, periferide bulunan Türkiye gibi bir ülkede geçerliliği tartışmalıdır. Bu noktadan hareketle, bu tez çalışması siyasa farklılıklarının, bir kurumsal girişimci olarak devletin farklı örgütsel alanlarla ilişkisine ve giriştiği kurumsal işlere nasıl yansıdığını anlamaya çalışmaktadır. Çalışmanın amacı, kurumsalcı kuramın temel varsayımlarının biçimlendiği siyasadan önemli ölçüde farklılaşan Türkiye bağlamında devletin kurumsal işlerindeki çeşitlenmeyi ortaya koymak ve bu çeşitlenmeye ilişkin bir tipoloji önerisi getirebilmektir. Çalışmada, devletin çeşitlenen kurumsal işleri, dört farklı örgütsel alan (sivil toplum, kültür-sanat, eğitim ve inşaat) üzerinden incelenmektedir. Devletin söz konusu alanlara ne sıklıkla müdahalede bulunduğu, alanlarla ilgili çıkardığı en kritik düzenlemelerin sayısı üzerinden incelenmiştir. Ayrıca, devlet adına karar alıcı siyasilerin söylemleri ile bu düzenlemelerin nasıl meşrulaştırıldığı ve gerekçelendirildiği ortaya konmuştur. Çalışmanın bulguları, devletin örgütsel alanlarda temelde iki amaçla (1) toplum üzerinde kontrol sağlama ve (2) kaynakları (siyaseten) yeniden dağıtma ile hareket ettiğini; buna bağlı olarak araştırma kapsamında incelenen sivil toplum, kültür-sanat, eğitim ve inşaat örgütsel alanlarında sırası ile seçici müdahale etme, dönemsel pragmatik müdahale etme, çelişkili-sürekli müdahale etme ve alana dahil aktör olarak sürekli müdahale etme şeklinde çeşitlenen kurumsal işlere giriştiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışmanın bulguları, Türkiye siyasasında, bir kurumsal girişimci olarak devletin, farklı örgütsel alanlarda çeşitlenen kurumsal işleri ile ABD siyasasından oldukça farklı bir hikâye ile karşımıza çıktığını göstermektedir.

In the new institutional theory literature, the state has been defined as one of the most powerful institutional actors that can realize institutional change. However, the conceptualization of the state that the institutional theory put forward under the liberal system assumptions, especially in the USA as the central country where it is mainly studied, and the validity of the roles/relationships of the state in organizational fields in a country like Turkey, which is located at the periphery, are controversial. From this point of view, this thesis study tries to understand how policy differences are reflected in the relationship of the state as an institutional entrepreneur with different organizational fields and the institutional works it undertakes. The aim of the study is to reveal the diversification in the institutional works of the state in the context of Turkey, which differs significantly from the policy in which the basic assumptions of the institutionalist theory are formed, and to propose a typology regarding this diversification. In the study, the diversified institutional works of the state are examined through four different organizational fields (civil society, culture-art, education and construction). How often the state intervenes in these fields has been examined through the number of the most critical regulations it has enacted. In addition, the discourses of politicians who make decisions on behalf of the state and how these regulations are legitimized and justified are revealed. The findings of the study show that the state acts in organizational fields with two main purposes: (1) maintain control over society and (2) redistribution of resources (political); accordingly, it reveals that it has engaged in various institutional works in the institutional fields of civil society, culture-art, education and construction, which are examined within the scope of the research, respectively, selective intervention, periodically pragmatic intervention, contradictory-continuous intervention, and continuous intervention as an actor in the field. As a result, the findings of the study show that in Turkish politics, the state as an institutional entrepreneur comes up with a very different story from the USA politics, with its institutional works diversifying in different organizational fields.