Koçlarda sezon dışı bireysel D vitamini enjeksiyonunun testosteron seviyesi ve eritme sonrası sperm parametreleri üzerine etkisi

Abstract

Reprodüktif biyoteknolojide, kriyoprezervasyon (dondurma-eritme) sonrası sperm kalitesini artırmak temel hedeflerden biridir. Bu çalışmada koçlarda sezon dışı D vitamini uygulamasının testosteron seviyesine ve dondurup eritme sonrası elde edilen sperm parametrelerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. 6 adet kıvırcık ırkı koç iki gruba ayrılmıştır. Birinci gruba (Kontrol) 2 ml kas içi fizyolojik tuzlu su (FTS), ikinci gruba (Çalışma) ise 1 ml/ 50 kg dozda D3 vitamini (Provet-D3 Vitamin Enjeksiyonluk Çözelti) kas içi (IM) yolla uygulandı. Uygulamanın yapıldığı gün 0.gün olarak kabul edildi. Uygulamanın yapıldığı 0.gün ve bunu takip eden 15.gün 30.gün 45.gün ve 60.günlerde 5 defa sperma ve kan örnekleri toplandı. Sperma, altı baş kıvırcık ırkı koçtan üreme sezonu dışında, elektro-ejakülatör ile alındı. Laboratuvar ortamında %6 gliserol içeren Tris-Sitrik Asit sulandırıcısıyla sulandırılan sperma örneklerinin sıcaklığı bir saat içinde 5ºC’a indirildi ve iki saat boyunca ekilibrasyona tabi tutuldu. Sperma, dondurma cihazıyla dondurularak (-196 oC) analize kadar sıvı azotun içinde saklandı. Spermalara eritme sonrası motilite, HOST, TUNEL, FITCH-PNA, JC-1 ve NO analizleri yapıldı. D vitamini uygulamasının 0. gününde, kontrol ve D vitamini grupları arasında sperm parametreleri açısından anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). Ancak, 15. günden itibaren D vitamini uygulanan grupta sperm motilitesi, hipo-osmotik şişme testi (HOST) ve DNA bütünlüğü (TUNEL testi) sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler gözlendi (p<0,05). 30, 45 ve 60. günlerde, D vitamini grubunda motilite, HOST, nitrik oksit (NO) seviyesine bağlı oksidatif strese uğramayan hücrelerin oranı ve mitokondriyal membran potansiyeli (JC-1) değerleri kontrol grubuna kıyasla anlamlı şekilde yüksek bulunurken (p<0,05), DNA hasarı (TUNEL testi) daha düşük kaydedildi. D vitamini ile serum testosteron seviyesin arasında da pozitif korelasyon olduğu sonucuna varıldı. Sonuç olarak koçlarda kas içi D vitamini uygulamasının sperm kalitesini olumlu etkilediği ve DNA bütünlüğünü koruyucu etkiler gösterdiği tespit edilmiştir.In reproductive biotechnology, improving sperm quality after cryopreservation (freeze-thaw) remains a primary objective. This study aimed to investigate the effects of off-season vitamin D administration on testosterone levels and post-thaw sperm parameters in rams. Six Kıvırcık rams were divided into two groups. The first group (Control) received an intramuscular injection of 2 mL physiological saline solution (PSS), while the second group (Treatment) received 1 mL/50 kg dose of vitamin D3 (Provet-D3 Injectable Solution) intramuscularly. The day of administration was designated as day 0. Blood samples and semen were collected on days 0, 15, 30, 45, and 60. Sperm samples were collected using an electro-ejaculator outside the breeding season. The semen samples were diluted in a Tris–citric acid extender containing 6 % glycerol, then cooled down to 5 °C within one hour and subjected to equilibration for two hours.The sperm samples were cryopreserved using a freezing device (-196°C) and stored in liquid nitrogen until analysis. Post-thaw the sperm analyses were performed for motility, HOST, TUNEL, FITC-PNA, JC-1, and nitric oxide (NO). On day 0, no significant differences were observed between the control and vitamin D groups in terms of sperm parameters (p>0.05). However, from day 15 onwards, sperm motility, hypo-osmotic swelling test (HOST), and DNA integrity (TUNEL assay) showed statistically significant improvements in the vitamin D group (p<0.05). On days 30, 45, and 60, sperm motility, HOST, the proportion of cells not subjected to oxidative stress dependent on nitric oxide (NO) levels, and mitochondrial membrane potential (JC-1) were significantly higher in the vitamin D group compared to the control group (p<0.05), whereas DNA damage (TUNEL assay) was lower. It was concluded that there was a positive correlation between vitamin D and serum testosterone levels. In conclusion, vitamin D administration positively affected sperm quality in rams and exhibited protective effects on DNA integrity.