Tefsirde mu' tezile ekolü

Abstract

Mutezile, İslam düşüncesinin genel yapısı içinde müstakil bir yeri olan bir fikri disiplin, bir dini düşünce ekolüdür. Bu ekolün karakteristik özelliği, dini anlamada metod olarak akli düşünceyi ön plana çıkarması ve vahiy müessesesini bir din felsefesi halinde ele almasıdır. Dolayısıyla Mutezile, nazari düşünceyle dini nasslar arasındaki ilişkileri ilk araştıran, bu konuda İslâmda ilk fikri denemeleri yapan, elde edilen neticelerle bir düşünce sistemi geliştiren ve ekol oluşturan bir din! hareketi temsil eder. Bu çerçevede, birinci derecede önem arzeden bu düşünce ekolünün, dini hakikatleri açıklamada ve savunmada aklı ölçü alan bir fikri disiplinin, dini nassları nasıl ele alıp tefsir ettiği sorusu, bizi Mutezile ricalinin tefsir metodu üzerinde bir araştırmanın tez konusu olarak tercihine sevketmiştir. Ancak bu alanda gördüğümüz bir eksiklik, bizi konuyu hedeflediğimiz çalışmanın makablindeki bir alanda lokalize etme zaruretini ortaya koydu. Bu da Mutezile ricalinin tefsir literatürünün henüz tesbit edilmemiş olmasıdır Biz bu çalışmamızda, Teifsirde Mutezile Ekolü adı altında Mutezile müfessirlerini tanımayı, tefsir literatürünü belirlemeyi, konuya ilgi duyanlara bir araştırma sahası hazırlamayı esas aldık. Bu maksatla, Mutezile'nin fiilen var olduğu tarihi dönemi, imkanlarımız ölçüsünde gözden geçirmeye, rical ve literatür açısından bir bütünlük elde etmeye çalıştık.