Bursa ekolojik koşullarında bazı mercimek çeşitlerinin verim ve verim öğeleri üzerine araştırma

Abstract

Bursa ekolojik koşullarında tescilli 10 mercimek çeşidinin verim ve adaptasyon özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülen bu araştırma 2023-24 yılı yetiştirme sezonunda Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme alanlarında yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırmada Özbek, Fırat-87, Yusufhan, Çiftçi, Kafkas, Ceren, Kayı-91, Meyveci 2001, Karagül ve Sazak-91 olmak üzere toplamda tescilli 10 mercimek çeşidi materyal olarak kullanılmıştır. Çalışmada fenolojik olarak; çıkış süresi 26,2-32,7 gün, çiçeklenme süresi 126,3-132,0 gün, bakla bağlama süresi 138,0-150,8 gün, olgunlaşma süresi 161,5-167,7 gün arasında değişmiştir. Verim ve verim öğeleri olarak; bitki boyu 37,6-51,1 cm, ilk bakla yüksekliği 24,4-34,5 cm, birincil dal sayısı 2,3-2,7 adet, ikincil dal sayısı 2,1-3,1 adet, bitkide bakla sayısı 13,0-22,1 adet, bitkide tane sayısı 19,3-30,6 adet, baklada tane sayısı 1,1-1,4 adet, metrekarede bitki sayısı 219-335 adet, biyolojik verim 152,9-307,5 kg/da, tane verimi 48,2-90,1 kg/da, 1000-tane ağırlığı 32,4-69,1 g, hasat indeksi %25,5-35,2 aralığında değişim göstermiştir. Tane verimi bakımından Karagül çeşidi 90,1 kg/da ile en yüksek tane verimini vermiş ancak Meyveci 2001 çeşidi ile aralarındaki fark istatistiksel açıdan önemsiz bulunmuştur. En düşük tane verimi ise 48,2 kg/da ile Kafkas çeşidinden elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Bursa ili ve benzer ekolojik koşullara sahip yörelerde mercimek tarımının yapılabileceği, Karagül ve Meyveci 2001 çeşitlerinin üreticilere tavsiye edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.This research was carried out to determine the yield and adaptation characteristics of 10 registered lentil cultivars in Bursa ecological conditions. The trial was laid out the experimental areas of Bursa Uludağ University Faculty of Agriculture in the 2023-24 growing season. The experiment was conducted to the randomized blocks design with four replications. In the research, Özbek, Fırat-87, Yusufhan, Çiftçi, Kafkas, Ceren, Kayı91, Meyveci 2001, Karagül and Sazak-91cultivars were used. In the study was obtained some phenological data; emergence time 26,2-32,7 days, flowering time 126,3-132,0 days, pod filling time 138,0-150,8 days, maturation time 161,5-167,7 days. In terms of parameters yield and yield components; plant height 37,6- 51,1 cm, first pod height 24,4-34,5 cm, number of primary branches 2,3-2,7 pieces, number of secondary branches 2,1-3,1 pieces, number of pods per plant 13,0-22,1 pieces, number of grains per plant 19,3-30,6 pieces, number of grains per pod 1,1-1,4 pieces, number of plants per square meter 219-335 pieces, biological yield 152,9-307,5 kg/da, grain yield 48,2-90,1 kg/da, 1000-seed weight 32,4-69,1 g and harvest index varied between 25,5-35,2%. In terms of grain yield, Karagül cultivar gave the highest with 90,1 kg/da, but the difference between it and Meyveci 2001 cultivar was found to be statistically insignificant. The lowest grain yield was obtained from Kafkas cultivar with 48,2 kg/da. As a result to the findings obtained from the research, it was concluded that lentil cultivar can be done in Bursa province and regions with similar ecological conditions, Karagül and Meyveci 2001 cultivars can be recommended to producers