General Muravyov Karskiy’in 19. yüzyıl Osmanlı Rus ilişkilerine etkisi

Abstract

Bu çalışma, 19. yüzyıl Osmanlı-Rus ilişkilerinde etkin bir rol üstlenen General Nikolay Nikolayeviç Muravyov Karskiy’nin askerî, diplomatik ve siyasî faaliyetlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Osmanlı-Rus etkileşiminin Balkanlar, Kavalalı Mehmed Ali Paşa İsyanı, Kırım Harbi, Kafkasya ve Kars’ın işgali bağlamında çok boyutlu biçimde ele alındığı bu süreçte, Muravyov Karskiy yalnızca bir askerî figür değil, aynı zamanda diplomatik yetkinliğiyle ön plana çıkan bir devlet adamı olarak değerlendirilmektedir. Rus İmparatorluğu’nun genişleme stratejisinin saha düzeyinde uygulayıcılarından biri olan Muravyov Karskiy, özellikle Balkanlar’da Ortodoks halklar üzerindeki Rus nüfuzunu tahkim etmeye yönelik politikaların yürütülmesinde aktif rol oynamıştır. Bu bağlamda, Osmanlı karşıtı ayaklanmaların ivme kazanmasında hem dinî söylemlerin hem de Rusya’nın himayeci tutumunun etkili olduğu görülmektedir. Söz konusu isyanlar, kısa sürede bölgesel istikrarı tehdit eden geniş çaplı ayaklanmalara dönüşmüştür. Mora ve Girit’teki isyanları bastırmak üzere Osmanlı Devleti’ne yardım eden Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa, vaat edilen siyasî kazanımların karşılığını bulamayınca merkezî otoriteye karşı başkaldırmıştır. Bu dönemde Muravyov Karskiy, Osmanlı-Mısır gerginliğinde Rusya’nın müdahalesini yönlendiren isimlerden biri olmuş, özellikle 1833 tarihli Hünkâr İskelesi Antlaşması’nın imzalanmasında dolaylı ancak etkili bir rol üstlenmiştir. Kırım Harbi sırasında Kafkasya Genel Valiliği görevine getirilen Muravyov Karskiy, 1855 yılında Kars’ın kuşatılması ve ele geçirilmesi sürecinde belirleyici bir komutan olarak öne çıkmıştır. Bu askerî başarı, Rusya’nın Kafkasya’daki nüfuzunu pekiştirmesinin yanı sıra, bölgedeki Osmanlı varlığını zayıflatmış ve Güney Kafkasya’daki güç dengelerini kalıcı biçimde etkilemiştir. Bu tezde, Muravyov Karskiy’nin faaliyetleri ekseninde Rus dış politikasının Osmanlı Devleti üzerindeki baskı araçları incelenmekte ve askerî ve diplomatik düzlemlerde yürütülen stratejilerin pratikteki yansımaları analiz edilmektedir. Böylelikle birey merkezli tarih yazımı çerçevesinde, bir generalin imparatorluklar arası ilişkilerde oynayabileceği rol gözler önüne serilmekte, 19. yüzyıl Rus dış politikasının uygulanış biçimlerine dair özgün bir perspektif sunulmaktadır.This study aims to analyze the military, diplomatic, and political activities of General Nikolay Nikolayevich Muravyov-Karskiy, who played an influential role in 19th-century Ottoman-Russian relations. During a period in which Ottoman-Russian interaction unfolded in a multidimensional manner—particularly in the contexts of the Balkans, the Revolt of Mehmed Ali Pasha of Egypt, the Crimean War, the Caucasus, and the occupation of Kars—Muravyov-Karskiy emerges not only as a military figure but also as a statesman distinguished by his diplomatic acumen. As one of the key executors of the Russian Empire’s expansionist strategy on the ground, Muravyov-Karskiy played an active role in the implementation of policies aimed at strengthening Russian influence over Orthodox populations in the Balkans. In this context, both religious rhetoric and Russia’s protective stance contributed to the acceleration of anti-Ottoman uprisings, which soon evolved into large-scale revolts threatening regional stability. Mehmed Ali Pasha, the governor of Egypt, initially aided the Ottoman Empire in suppressing revolts in Morea and Crete. However, after failing to obtain the promised political rewards, he turned against the central authority. During this crisis, Muravyov-Karskiy was among the key actors guiding Russia’s intervention in the Ottoman-Egyptian conflict and played an indirect yet influential role in the signing of the Treaty of Hünkâr İskelesi in 1833. During the Crimean War, Muravyov-Karskiy was appointed Governor-General of the Caucasus and emerged as a decisive commander during the siege and capture of Kars in 1855. This military success not only consolidated Russian influence in the Caucasus but also weakened the Ottoman presence in the region and had a lasting impact on the balance of power in the South Caucasus.Through a close examination of Muravyov-Karskiy’s activities, this thesis explores the coercive instruments of Russian foreign policy toward the Ottoman Empire and analyzes how military and diplomatic strategies were implemented in practice. In doing so, it offers an individual-centered perspective on imperial diplomacy, highlighting the influential role a single general could play in shaping inter-imperial relations and providing a distinctive insight into the operational dynamics of 19th-century Russian foreign policy.