Muamma pazarı: Eğitim problemi ve eğitimin pazarlanması meselesi

Abstract

Bu metin, uygarlık tarihinde sonu gelmez tartışmalara yol açan temel olgulardan biri olan eğitim üzerine odaklanmaktadır. Tezin amacı, bu kadim meseleyi felsefi ve sosyolojik tarihi kontekst içinde ele almak; güncel eğitim problemlerini tespit etmek ve bu problemlerin aşılabilirliğini tartışmaya açmaktır. Eğitim, hem geçmişte hem de günümüzde bir fetiş nesnesine dönüşmüş; insanın ancak eğitim yoluyla “tam” olabileceği düşüncesi, giderek daha fazla kabul görmüştür. Bu olumlamanın kökenlerini anlamak, eğitimin neden bu denli yüceltilip vazgeçilmez kılındığını sorgulamak gereklidir. Eğitim kurumunun bu düzeyde muteberleşmesini sağlayan tarihsel ve sosyolojik dinamiklerin izini sürmek, aynı zamanda eğitimin kendisinin bir ihtilaf konusu olduğunu fark etmeyi de mümkün kılar, zira insanın ne olduğu sorusu tarih boyunca sürekli tartışılmışken, insanın nasıl eğitileceği sorusu da doğası gereği problemli olmuştur. Geleneksel toplumlar eğitimi ağırlıklı olarak değerlerin ve ahlakın aktarımı olarak görmüştür. Modern dönemle birlikte ise eğitim, bireyi disipline eden ve sisteme uyumlu hâle getiren bir araç olarak yeniden tanımlanmıştır. Günümüzde ise bu işlevlerin ötesine geçilmiş; eğitim, piyasanın hedeflerine hizmet eden ikincil bir faaliyet alanına indirgenmiştir. Piyasa eğitimi olarak adlandırılan bu dönüşüm, eğitimin günümüz koşullarında neden bir problem alanı olarak ele alınması gerektiğini açık biçimde göstermektedir.This study focuses on education, one of the most enduring and contentious phenomena in the history of civilization. The aim of the thesis is to examine this longstanding issue within its philosophical and sociological-historical context, to identify contemporary educational problems, and to open a discussion on whether these problems can be overcome. Education has increasingly become a fetishized object, both historically and in the present; the belief that one can only become a “complete” human being through education has gained widespread acceptance. Understanding the roots of this valorization requires questioning why education has been so highly exalted and rendered indispensable. Tracing the historical and sociological dynamics that have endowed educational institutions with such prestige also reveals that education itself is a site of conflict. After all, as long as the nature of the human being remains contested, the question of how to educate the human becomes inherently problematic. In traditional societies, education was primarily conceived as the transmission of values and morality. With the advent of modernity, however, education was redefined as a mechanism for disciplining the individual and ensuring conformity to the system. In contemporary times, education has moved beyond these roles and has been reduced to a secondary activity that serves the goals of the market. This transformation—commonly referred to as “market-driven education”—clearly illustrates why education must today be treated as a problematic domain.