Söke Ovası (Aydın) pamuk alanlarında Yeşilkurt [Helicoverpa armigera (Lepidoptera: Noctuidae)]’un populasyon değişimi ve bu zararlıya karşı kimyasal mücadelenin etkinliğinin belirlenmesi

Abstract

Bu tez çalışması, Aydın İli Söke Ovası’nda pamuk tarımında ekonomik kayıplara yol açan Helicoverpa armigera’nın (Yeşilkurt) popülasyon değişimlerini belirlemek ve kimyasal mücadele yöntemlerinin etkinliğini değerlendirmek amacıyla 2023-2024 üretim sezonlarında iki farklı pamuk tarlasında yürütülmüştür.Yeşilkurt ile mücadelede Emamectin benzoate, Chlorantraniliprole ve Metaflumizone etken maddeli insektisitlerin etkinliğinin değerlendirilmesi için her biri 5 dönüm olan araziler 1.25 dönümlük bloklara ayrılmıştır.Bu bloklar; Emamectin benzoate, Chlorantraniliprole Metaflumizone ve uygulama yapılmayan kontrol grubundan oluşmaktadır.Bu instektisitlerin biyolojik etkinlikleri tarla koşullarında test edilmiştir.Haftalık ergin sayımlarının takibi için her bloğa iki adet ve her biri 1 mg yeşilkurt feromonu Z11-hexadeccenal ve Z9-hexadeccenal içeren (SMC ilaç, Türkiye) delta tipi tuzaklar yerleştirilmiştir. Zararlının popülasyon yoğunluğu, feromon tuzakları ve bitki zararı örneklemeleriyle izlenmiştir. Sonuçlar, H. armigera popülasyonunun mevsimsel ve iklimsel koşullara bağlı olarak dalgalandığını göstermiştir. Çalışma yapılan pamuk arazilerinde H. armigera yılda iki döl vermiştir. Nitekim pamuk yeşilkurdu erginlerinin 2023 yılında popülasyon yoğunluğu 2024’e kıyasla daha yüksek olup, Sarıkemer ve Güllübahçe arazilerinde sırasıyla 18 ve 25 Temmuz’da pik yapmıştır. 2024 yılında ise ergin uçuş pikleri 12 Temmuz ve 2 Ağustos tarihlerinde gözlenmiştir. Kimyasal mücadelede, Emamectin benzoate ve Chlorantraniliprole Metaflumizone'a göre daha etkili sonuçlar vermiştir. Pamukta yeşilkurt zarar oranları 2023’te %3,1 olup 2024 yılındaki zarara göre (%2,3) daha yüksek bulunmuştur. Zararın düşük olması insektisit uygulamalarının zamanında yapılmasının yeşilkurt popülasyonunu baskılamada etkin olduğuna işaret etmektedir. İstatistiksel analizler, insektisitlerin lokasyondan bağımsız olarak tutarlı etkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. İnsektisitler etkin olmasına rağmen, direnç gelişimi neden iyle entegre zararlı yönetimi (IPM) kapsamında sürdürülebilirlik için biyoteknik, biyolojik ve kültürel mücadele yöntemleriyle birlikte kullanılmalıdır. Bu çalışma, pamuk tarımında H. armigera ile mücadelede çevre dostu, etkili ve sürdürülebilir yaklaşımların geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.This thesis study was conducted in two cotton fields in the Söke Plain of Aydın Province during the 2023-2024 production seasons, aiming to determine the population dynamics of Helicoverpa armigera (cotton bollworm), which causes economic losses in cotton cultivation, and to evaluate the efficacy of chemical control methods. The fields, each measuring 5 decares, were divided into blocks of 1.25 decares. These blocks consisted of treatments with Emamectin benzoate, Chlorantraniliprole, Metaflumizone, and an untreated control group. The biological efficacies of these insecticides were tested under field conditions. To monitor weekly adult moth counts, two delta-type traps containing 1 mg of cotton bollworm pheromones, Z11-hexadecenal and Z9-hexadecenal (SMC Pharmaceuticals, Turkey), were placed in each block. The pest population density was monitored using pheromone traps and plant damage sampling. Results indicated that the population of H. armigera fluctuated seasonally and depending on climatic conditions. In the studied cotton fields, H. armigera completed two generations per year. Notably, the adult population density in 2023 was higher compared to 2024, with population peaks observed on July 18 and July 25 in Sarıkemer and Güllübahçe fields, respectively. In 2024, adult flight peaks were recorded on July 12 and August 2. Regarding chemical control, Emamectin benzoate and Chlorantraniliprole exhibited more effective results compared to Metaflumizone. Cotton bollworm damage rates were higher in 2023 (%3,1) than in 2024 (%,3). The low damage levels indicate that timely insecticide applications were effective in suppressing the bollworm population. Statistical analyses revealed that insecticides demonstrated consistent effects regardless of location. Although insecticides were effective, due to the risk of resistance development, they should be integrated into sustainable pest management programs (IPM) alongside biotechnical, biological, and cultural control methods. This study highlights the need to develop environmentally friendly, effective, and sustainable approaches for controlling H. armigera in cotton cultivation.