Osmanlı Devleti’nde kadının hukuki statüsü ve Cumhuriyet döneminde kadın haklarında yaşanan yenilikler

Abstract

Kadın ve erkeğin toplumsal yapı içerisinde farklılaşmasının yoğun şekilde yaşandığı toplumlardan biri Osmanlı toplumu olmuştur. Osmanlı Devleti Türk kültürünün yanı sıra Arap ve İran kültürü etkisi altında İslamiyet inancı ile yönetilmiştir. Köken ve değerlerini bu iki topluluktan alan merkezî ve ataerkil bir toplumsal örgütlenme ile dikkat çekmektedir. Kadına olan bakış açısı da bu çerçevede şekillenmiştir. Osmanlı Devleti’nin yıkılmasının ardından Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde kurulan Türkiye Cumhuriyeti çağdaş medeniyetler seviyesinde bir ülke olma adına önemli gelişmelere ve değişimlere gereksinim duymuştur. Bu anlamda birçok reform hareketi gerçekleştirilmiştir. Çağdaşlaşmanın en önemli unsuru olarak da mevcut düzen içerisinde yer alan eşitsizliklerin yok edilmesi ön plana çıkarılmıştır. Atatürk, gerçekleştirdiği tüm devrimlerinde bu noktaya büyük önem vermiştir. Tezimiz tarihi süreç içerisinde Türk kadınının hukuki statüsünü, Eski Orta AsyaTürk devletlerinden başlayarak Cumhuriyet dönemi’ne kadar incelemeyi hedef almıştır.

One of the societies in which the differentiation of women and men in the social structure was intensely experienced was the Ottoman society. The Ottoman Empire was governed by the belief of Islam under the influence of Arab and Iranian culture as wellas Turkish culture. It draws attention with a central and patriarchal social organization that takes its origins and values from these two communities. The perspective towards women is also shaped within this framework. The Republic of Turkey, which was established under the leadership of Mustafa Kemal Atatürk after the collapse of the Ottoman Empire, needed importantde velopments and changes in order to become a country at the level of contemporary civilizations. In this sense, many reform movements have been carried out. The mostimportant element of modernization is the elimination of inequalities in the currentorder. Atatürk gave great importance to this point in all his reforms.Our thesis aims to examine the legal status of Turkish women in the historicalprocess, starting from the Old Central Asian Turkish states until the Republican period.