Bursa’da 40-69 yaş kadınların meme kanseri bilgi düzeyleri ile meme kanseri korkularının erken tanı davranışlarına etkisi

Abstract

Meme kanseri, kadın sağlığı açısından en önemli konulardan birisi olarak araştırmacıların ilgi odağı olmaya devam etmektedir. Dünyada ve Türkiye’de, kadınlar arasında, en sık görülen kanser türüdür. “Erken tanı”, meme kanseri morbidite ve mortalitesini azaltmada etkilidir. Bu nedenle erken tanı ve tarama yöntemleri meme kanseriyle mücadelede önemlidir. Çalışmamızda Bursa il merkezinde, meme kanseri taraması için KETEM’lere başvuran, 40-69 yaş arası 385 katılımcı kadının meme kanseri bilgi düzeyleri ve meme kanseri korkuları incelenmiş; bilgi düzeyleri ile korku düzeylerinin erken tanı davranışları arasındaki ilişki ve etki araştırılmış; elde edilen bulgular literatür çerçevesinde tartışılmıştır. Çalışma bulgularının ve potansiyel sonuçlarının aile hekimliği ana bilim dalında mevcut meme kanseri literatürüne katkı sunması önemlidir. Çalışmada veri toplama araçları olarak “Tanıtıcı Bilgi Formu’’; “Meme Kanseri Erken Tanı Davranışları Değerlendirme Formu’’; “Geniş Kapsamlı Meme Kanseri Bilgi Testi (GKMKBT)” ve “Champion Meme Kanseri Korku Ölçeği (CMKKÖ)” kullanılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından, yüz yüze görüşmelerle toplanmıştır. GKMKBT genel bilgi alt boyut (7,86±1,79); tedavi edilebilirlik alt boyut (5,55±1,65) ve genel toplam ortalama (13,41±2,65) puanları ortanın hemen üzerinde; CMKKÖ puanları ise (25,71±8,99) yüksek düzeydedir. Kadınların tanıtıcı özellikleri çerçevesinde meme kanseri bilgileri ile korkularına ait bulgular değerlendirildiğinde kadınların yaşları, eğitimi, sosyal ve ekonomik alanda güçlendirilmesi önemlidir. KKMM yapan, KMM yaptıran, MG çektiren kadınların GKMKBT puanları diğerlerine göre daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kadınların KKMM yapma, KMM yaptırma, MG çektirme durumları ile CMKKÖ puanları arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Son olarak, kadınların meme kanseri bilgileri arttıkça, korkularının azalacağı görülmüştür (β=-0,15; p<0,05). Çalışmanın meme kanseri ve erken tanısında kadınlara mesajı: “Öğren, uygula ve korkma!”dır.

Breast cancer continues to be the focus of researchers as one of the most important issues in terms of women's health. It is the most common type of cancer among women in the world and in Turkey. “Early diagnosis” is effective in reducing breast cancer morbidity and mortality. Therefore, early diagnosis and screening methods are important in the fight against breast cancer. In our study, the breast cancer knowledge levels and breast cancer fears of 385 participating women aged 40-69 who applied to KETEMs for breast cancer screening in Bursa city center were examined. The relationship and effect between knowledge levels and fear levels and early diagnosis behaviors were investigated. The findings were discussed within the literature. It is important that the study findings and potential results contribute to the breast cancer literature in the department of family medicine. "Introductory Information Form"; “Breast Cancer Early Diagnosis Behavior Evaluation Form”; “Comprehensive Breast Cancer Knowledge Test (CBCKT)” and “Champion Breast Cancer Fear Scale (CBCFS)” as data collection tools were used in the study. The data was collected by the researcher through face-to-face interviews. CBCKT general knowledge sub-dimension (7,86±1,79); treatability subscale (5.55±1.65); and grand total mean (13,41±2,65) scores were just above the middle. CBCFS scores were at a high level (25,71±8,99). When the findings regarding breast cancer knowledge and fears are evaluated within the framework of women's descriptive characteristics, it is important to empower women in terms of their age, education, and social and economic areas. The CBCKT scores of women who had breast self-examination (BSE), clinical breast examination (CBE) and mammography (MG) were found to be higher ix than the others (p<0,05). No significant relationship was found between the women’s performing BSE, having a CBE, having a MG and CBCFS scores (p>0,05). Finally, it has been observed that as women's breast cancer knowledge increases, their fears will decrease (β=-0,15; p<0,05). The message of the study to women about breast cancer and its early diagnosis is: "Learn, practice and do not fear!".