Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma koşullarına yönelik etnografik çalışma: Bursa örneği

Abstract

Bu çalışma, Türkiye'de uzun yıllardır yapısal bir sorun olarak varlığını sürdüren mevsimlik tarım işçiliğini, çalışma ve yaşam koşullarını Bursa ili Yenişehir ilçesi örneğinde saha temelli etnografik bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırma, mevsimlik tarım işçilerinin ekonomik göstergelerin ötesinde, sosyo-kültürel dışlanmışlıkla da şekillenen çok katmanlı yaşam pratiklerini görünür kılmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında Yenişehir ilçesinde otuz sekiz işçiyle derinlemesine görüşmeler yapılmış, çadır ve tarla alanlarında katılımcı gözlem gerçekleştirilmiştir. İşçiler tarım sektöründe önemli bir rol oynamalarına rağmen, bu emekçi gruba yönelik akademik çalışmalar çoğunlukla nicel verilerle sınırlı kalmaktadır. Özellikle, mevsimlik tarım işçilerinin günlük yaşam pratiklerini, sosyal ilişkilerini ve deneyimlerini anlamaya yönelik etnografik araştırmaların eksikliği dikkat çekmektedir. Dolayısıyla, araştırmanın özgün katkısı, mevsimlik tarım işçileriyle ilgili mevcut literatürde “günlük yaşam deneyimleri” ve “çalışma koşulları” üzerine etnografik bir bakış açısıyla yeterince odaklanılmamış olan bir eksikliği gidermesidir. Çalışmanın sonucunda, işçilerin düşük ücret, uzun çalışma saatleri, sosyal güvencesizlik, sağlıksız konaklama koşulları ve çocuk işçiliği gibi çok yönlü yapısal sorunlarla mücadele ettiği, ayrıca kadınların çifte emek yükü altında kaldığı ve aracılık sisteminin (dayıbaşılık) işçilerin güvencesizliğini artırdığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, tarım işçilerinin insan onuruna yaraşmayan koşullarda çalıştığını ortaya koyarken, sosyal politika yapıcıları için de alana yönelik bütüncül müdahale ihtiyacını vurgulamaktadır.

This study examines seasonal agricultural labor, which has been a structural problem in Turkey for many years, and the working and living conditions of seasonal agricultural workers in the district of Yenişehir in the province of Bursa, using a field-based ethnographic approach. The research aims to make visible the multi-layered life practices of seasonal agricultural workers, which are shaped not only by economic indicators but also by socio-cultural exclusion. Within the scope of the study, in-depth interviews were conducted with thirty-eight workers in the Yenişehir district, and participant observation was carried out in tent and field areas. Despite the significant role these workers play in the agricultural sector, academic studies on this labor group are largely limited to quantitative data. In particular, there is a notable lack of ethnographic research aimed at understanding the daily life practices, social relationships, and experiences of seasonal agricultural workers. Therefore, the original contribution of this study is to address a gap in the existing literature on seasonal agricultural workers, which has not sufficiently focused on their “daily life experiences” and “working conditions” from an ethnographic perspective. The study found that workers struggle with multifaceted structural problems such as low wages, long working hours, lack of social security, unhealthy living conditions, and child labor, while women bear a double burden of labor and the intermediary system (dayıbaşılık) increases workers' insecurity. These findings reveal that agricultural workers are employed under conditions that are incompatible with human dignity, while also emphasizing the need for comprehensive intervention in the field for social policy makers.