Sosyal sigortalardan sağlanan haklarda hakkın kötüye kullanılması

Abstract

Bu çalışma, sosyal sigortalardan sağlanan haklarda dürüstlük ilkesi ve hakkın kötüye kullanılması yasağının rolünü, etki ve sonuçlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede öncelikle dürüstlük ilkesinin tarihsel gelişimi ve teorik temelleri, ardından sosyal güvenlik hukukundaki uygulamaları ele alınmıştır. İlk soruya yanıt bulmak için “Dürüstlük ilkesi hangi hukuk alanlarında uygulanır?”, “Sosyal sigortalar hukukunda dürüstlük ilkesi hangi işlevleri üstlenir?” ve “Dürüstlük ilkesi sosyal sigorta sisteminde nasıl bir koruma sağlar?” sorularına cevap aranmıştır. Çalışmada ele alınan sorulardan biri de “Sosyal sigortalardan sağlanan haklarda hakkın kötüye kullanılması hangi durumlarda ortaya çıkmaktadır ve bu durumlarda uygulanan yaptırımlar nelerdir?” sorusudur. Bu sorunun cevabını bulabilmek için, “Hakkın kötüye kullanılmasının hukuki sonuçları nelerdir?”, “Türk sosyal sigorta sisteminde hangi durumlar hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilmektedir?” ve “Hakkın kötüye kullanılmasının sosyal sigorta sistemine etkileri nelerdir?” gibi alt sorular üzerinden analizler yapılmıştır. Bu analizler kapsamında, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları ile ulusal ve uluslararası literatür taramaları yapılmıştır. Literatür taraması ve örnek olay incelemeleri ile desteklenen çalışma sonucunda, dürüstlük ilkesinin sosyal sigortalarda önemli bir koruma mekanizması sağladığı, ancak sistemin sürdürülebilirliğini korumak için hakkın kötüye kullanılmasına karşı daha etkin denetim ve düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu tespit edilmiştir.This study aims to examine the role, impact, and consequences of the principle of good faith and the prohibition of abuse of rights in entitlements provided by social insurance. In this context, the historical development and theoretical foundations of the principle of good faith are first addressed, followed by its applications in social security law. To answer the first question, the following inquiries are explored: “In which areas of law is the principle of good faith applied?”, “What functions does the principle of good faith serve in social insurance law?”, and “How does the principle of good faith provide protection within the social insurance system?” Another question addressed in the study is: “Under what circumstances does the abuse of rights occur in entitlements provided by social insurance, and what sanctions are applied in these cases?” To answer this question, analyses are conducted based on the following sub-questions: “What are the legal consequences of abusing rights?”, “In the Turkish social insurance system, which situations are considered abuses of rights?”, and “What are the effects of abuse of rights on the social insurance system?” Within this scope, the study examines decisions by the Court of Cassation and the Constitutional Court, along with national and international literature. The study, supported by literature reviews and case analyses, concludes that the principle of good faith provides a significant protective mechanism in social insurance. However, it is determined that more effective oversight and regulations are necessary to protect the sustainability of the system against the abuse of rights.