Mustafakemalpaşa Çayı’nın sulama suyu kalitesinin belirlenmesi

Abstract

Çalışma alanında tarım için gerekli olan sulama suyunun çoğunluğu Mustafakemalpaşa Çayı’ndan karşılanmaktadır. Çayın sulama suyu kalitesinin belirlenmesi sulama açısından önem taşınmaktadır. Tez çalışmasında; Mustafakemalpaşa Çayı’nın 6 farklı bölgesinden mevsimsel olarak alınan su örneklerinin sulama suyu kalite parametreleri değerlendirilmiş ve sulama suyu sınıfı belirlenmiştir. Su örneklerinde pH, EC, temel anyon ve katyon analizleri yapılmıştır. Su örneklerinin SAR, %Na, MAR, RSC, KR ve PI parametreleri hesaplama yolu ile bulunmuştur. Mustafakemalpaşa Çayı’nın pH değerleri 7,78 ile 8,96 arasında, EC değerlerinin 458-953 µS cm-1 arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Su örneklerinin karbonat içerikleri 0-1,123 me L-1, bikarbonat 4,580-12,17 me L-1, klor 0,240-2,110 me L-1 değerleri arasında belirlenmiştir. Magnezyum içeriklerinin 2,22-7,43 me L-1, potasyumun 0,02 -0,48 me L-1, sodyumun 0,01 1,05 me L-1 ve kalsiyum miktarının ise 1,39-4,27 me L-1 değerleri arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Suların örnekleme noktası ve zamana bağlı olarak bor içerikleri 0,07-23,80 mg L-1 arasında, fosfor içerikleri ise 0-0,54 mg L-1 arasında değişim göstermiştir. Mustafakemalpaşa Çayı örnekleme noktası ve zamana bağlı olarak sulama suyu kalitesi açısından değerlendirildiğinde; SAR değerleri açısından 0,01-0,54 arasında, %Na değerlerinin 0,54-14,06 arasında belirlenmiştir. RSC değerleri açısından 1., 2. ve 3 sınıfta yer aldığı, MAR değeri açısından 48,10-83,09 mg L-1, KR ve PI açısından ise “uygun” olduğu belirlenmiştir. Ancak; Mustafakemalpaşa çayının örnekleme noktası ve zamana bağlı olarak özellikle B içeriği Kütahya-Emet kolunu temsilen alınan Bükköy ve Devecikonağı noktalarında ve özellikle sulamanın ve tarımın yoğun yapıldığı Melikköy ve Doğancı noktalarında da “4. sınıf” yani sulamaya uygun olmayan su kalitesine sahip olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle sulama amaçlı kullanılmaması önerilmiştir.Most of the irrigation water required for agriculture in the study area is supplied by the Mustafakemalpaşa Stream. Determining the irrigation water quality of the stream is important in terms of irrigation. Therefore, determining the irrigation water quality is important in terms of irrigation. In the study conducted; irrigation water quality parameters of water samples taken seasonally from 6 different regions of Mustafakemalpaşa Stream were evaluated and irrigation water class was determined. pH, EC, CO3, HCO3, Cl, P, Na, K, Ca, Mg, B and heavy metal analyses were performed in water samples. SAR, %Na, MAR, RSC, KR and PI parameters of water samples were found by calculation. It was determined that pH values of Mustafakemalpaşa Stream varied between 7,78 and 8,96 and EC values varied between 458 and 953 µS cm-1. Carbonate contents of water samples were determined between 0 and 1,123 me L-1, bicarbonate between 4,580 and 12,17 me L-1, chloride between 0,240 and 2,110 me L-1. Magnesium contents were determined between 2,22 and 7,43 me L-1, potassium between 0,02 and 0,48 me L-1, sodium between 0,01 and 1,05 me L-1 and calcium amounts between 1,39 and 4,27 me L-1. Depending on the sampling point and time, boron contents of the waters varied between 0.07 and 23,80 mg L-1, and phosphorus contents varied between 0 and 0,54 mg L-1. When the Mustafakemalpaşa Stream was evaluated in terms of irrigation water quality depending on the sampling point and time; it was found that it was in the “1st class” range in terms of SAR values between 0,01-0,54, in %Na values between 0,54-14,06, in the 1st, 2nd and 3rd classes in terms of RSC values, “suitable-not suitable” in terms of MAR value between 48,10-83,09 mg L-1, and “suitable” in terms of KR and PI. Depending on the sampling point and time, the Mustafakemalpaşa stream has been determined to have a "class 4" water quality, i.e. not suitable for irrigation, especially at Bükköy and Devecikonağı points where the B content is taken as a representative of the Kütahya-Emet branch, and especially at Melikköy and Doğancı points where irrigation and agriculture are intensive.