Tanzanya’nın temel tarım ürünleri ihracat dinamiklerinin analizi

Abstract

Bu çalışma, Tanzanya’nın başlıca tarımsal ürünleri olan tütün, pamuk, kahve ve çayın ihracat dinamiklerini Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif (ARDL) ve Doğrusal Olmayan ARDL (NARDL) modelleri ile analiz etmektedir. Tarım, Tanzanya ekonomisi için önemli bir sektör olup, GSYİH, istihdam, döviz geliri ve kırsal geçim kaynaklarına önemli katkılar sağlamaktadır. Ancak ihracat performansı, uluslararası fiyat dalgalanmaları, döviz kuru oynaklığı, iklim değişikliği ve ticaret politikalarındaki değişiklikler nedeniyle dalgalanmalar göstermiştir. İhracat fiyatları, üretim, Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük (RSCA), döviz kurları ve ticaret açıklığı gibi zaman serisi verileri kullanılarak, kısa ve uzun vadeli ilişkiler araştırılmıştır. NARDL modeli, fiyat ve döviz kuru değişimlerinin ihracata olan pozitif ve negatif etkilerindeki asimetrik yapıyı belirlemek için kullanılmıştır. Bulgular, bu faktörlerin Tanzanya’nın temel tarım ürünleri olarak analiz edilen çay, kahve, pamuk ve tütünde farklı etkiler yarattığını ve simetrik ile asimetrik etkilerin ihracat değerleri üzerinde önemli olduğunu göstermektedir. Örneğin, döviz kuru ve fiyatlardaki pozitif ve negatif değişimler ihracatı eşit şekilde etkilememektedir. Bu durum, ürünlere özgü ve daha ayrıntılı ihracat politikalarının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Çalışma, politika yapıcılar için üretkenliği artırma, makroekonomik istikrarı sağlama ve ihracat çeşitlendirmesini teşvik etme gibi hedeflerle ihracat rekabetçiliğini artırmaya yönelik kapsamlı ekonometrik bulgular sunmaktadır. Bu sonuçlar, Tanzanya’nın tarımsal ihracatını güçlendirmek ve sürdürülebilir büyümeyi sağlamak için yol göstericidir.This study examines the export dynamics of Tanzania’s key agricultural crops, tobacco, cotton, coffee, and tea, using Autoregressive Distributed Lag (ARDL) and Nonlinear ARDL (NARDL) modelling techniques. Agriculture plays a vital role in Tanzania’s economy, contributing significantly to GDP, employment, foreign exchange earnings, and rural livelihoods. However, the performance of major agricultural exports has been uneven, affected by local and global factors such as fluctuations in international commodity prices, exchange rate volatility, climate change impacts, and changing trade policies. Using time series data on export prices, production levels, revealed comparative advantage (RCA), exchange rates, and trade openness, the study identifies both short-run and long-run relationships. The NARDL model is employed to capture potential asymmetric effects of positive and negative shocks in export prices and exchange rates on export performance. The findings indicate that these factors have had different effects on Tanzania’s main agricultural products, tea, coffee, cotton, and tobacco, and that both symmetric and asymmetric effects are significant for export values. For instance, positive and negative changes in exchange rates and prices do not influence exports equally. This asymmetry underscores the need for more nuanced, crop-specific export strategies. The study contributes to the literature by providing robust econometric evidence that can guide policy formulation. It recommends targeted interventions to improve productivity, stabilize macroeconomic conditions, and promote trade diversification as essential steps to enhance agricultural export competitiveness. These findings provide valuable insights for designing sustainable policies that support agricultural growth and resilience in Tanzania’s export sector.