Hüsameddin Ali Bitlisî’nin Câmi‘u’t-Tenzîl ve’t-Te’vîl isimli tefsirinden kehf suresinin tahkiki ve incelemesi

Abstract

Hüsameddin Ali Bitlisî, 15. asrın sufi müfessirlerden biridir. Bitlisî, tefsir, felsefe ve tasavvuf alanında birçok eser kaleme almıştır. “Câmi‘u’t-Tenzîl ve’t-Te’vîl” adlı eseri bunlar arasında en önemli ve meşhur olanıdır. Bu eser, Kur’ân-ı Kerim’i başından sonuna kadar işârî metotla açıklayan bir tefsir niteliğindedir. Çalışmamızın birinci bölümünde Bitlisî’nin hayatı ve eserleri konu edinilmiş, daha sonra Câmi‘u’t- Tenzîl ve’t-Te’vîl adıyla bilinen tefsiri Kehf Suresi esas alınarak şekil ve muhteva bakımından incelenmiştir. İkinci bölüm ise çalışmanın ana temasını teşkil eden Kehf Suresinin tahkikine ayrılmıştır. Burada Bitlisî’nin söz konusu eseri yaygın olarak kullanılan tahkik metotları esas alınmak suretiyle çalışılmıştır. Öte yandan Bitlisî’nin Kehf Suresini dirayet ve rivayet yöntemleriyle yorumlarken sergilediği yaklaşım farklılıklarına, temas ettiği muhtelif konulara ve başvurduğu çeşitli kaynaklara yer verilmiştir.

Husameddin Ali Bitlisî is one of the Sufi commentators of the 15th century. Bitlisî has written many works in the field of tafsir, philosophy and mysticism. “Câmi‘u’t-Tenzîl ve’t-Te’vîl” is the most important and famous of these. This work is a tafsir that explains the Qur'an from the beginning to the end with the Ishârî Tafsir method. The first part of our study deals with the life and works of Bitlisî, and then examines them from the point of view of form and content, based on Surah al-Kahf, its commentary known as “Câmi‘u’t-Tenzîl ve’t-Te’vîl” The second section is devoted to the study of Surat al-Kahf, which is the main theme of the study. Here, Bitlisî's work on the subject is tried to be identified on the basis of the verification (tahkik) methods commonly used. On the other hand, here, the differences in approach that Bitlisî exhibited while interpreting the Surah Al-Kahf with the methods of diraya and riwaya, the various subjects he touched upon and the various sources he referred to are included