Endülüslü âlimlerin katkıları bağlamında Arap dil çalışmalarında Kuzey Afrika: İbn Usfûr el-İşbîlî

Abstract

Çalışmanın konusu İbn Usfûr el-İşbîli örneği üzerinden Endülüslü âlimlerin katkısı bağlamında Kuzey Afrika’daki Arap dili çalışmalarının hicri ilk on asırdaki gelişim sürecidir. Endülüslü nahiv âlimlerinden biri olan İbn Usfûr el İşbîli Tunus sultanının daveti üzerine Kuzey Afrika’ya yerleşmiş ve ilmi faaliyetlerini burada devam ettirmiştir. Aynı sultanın isteği üzerine bölgedeki Berberi halka Arap gramerini öğretmek üzere bir gramer kitabı yazmış ve bu çalışması hem Kuzey Afrika bölgesinde hem de diğer bölgelerde rağbet görmüştür. Çalışmanın temel iddiası İbn Usfûr gibi Endülüslü âlimlerin Kuzey Afrika’ya göç etmelerinin bölgedeki dil çalışmalarına katkı sağladığıdır. Tezde İbn Usfûr el-İşbîlî’nin Arap Dili’ne yaklaşımı ve İbn Usfûr örneği üzerinden Kuzey Afrika bölgesindeki ilmi hareketlilik ve Arap Dili çalışmalarının gelişim sürecini değerlendirmek amaçlanmıştır. Nitel araştırmanın doküman analizi yöntemiyle ele alınan tezde, durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmalar neticesinde İbn Usfûr’un dil öğretiminde hedef kitleyi dikkate alma, kullandığı yöntem, üslup ve kendine has görüşler serdetmesi noktasında etkili, özgün ve yetkin bir dil bilgini olduğu, İbn Usfûr gibi Endülüslü âlimlerin Kuzey Afrika’ya göç etmelerinin Kuzey Afrika’nın ilmî anlamda kalkınmasında önemli rol oynadıkları sonucuna ulaşılmıştır.

The subject of this study is the developmental process of Arabic linguistic studies in North Africa during the first ten centuries of the Hijrah, with a focus on the contributions of Andalusian scholars, exemplified by Ibn ʿUsfūr al Ishbīlī. Ibn ʿUsfūr al-Ishbīlī, one of the prominent Andalusian grammarians, relocated to North Africa at the invitation of the Sultan of Tunisia and continued his scholarly activities th ere. At the Sultan's request, he authored a book to teach Arabic grammar to the Berber population in the region, thereby providing significant academic support. The main argument of the study is that the migration of Andalusian scholars like Ibn ʿUsfūr to North Africa contributed to the advancement of linguistic studies in the region. The study aims to evaluate Ibn ʿUsfūr al-Ishbīlī's approach to the Arabic language, as well as the intellectual dynamism and the development of Arabic linguistic studies in North Africa through the example of Ibn ʿUsfūr. This qualitative research adopts a document analysis method and employs a case study design. The findings reveal that Ibn ʿUsfūr was an influential, original, and proficient linguist who demonstrated effectiveness in considering the target audience, employing innovative methods, and articulating unique perspectives in language teaching. The study concludes that the migration of Andalusian scholars like Ibn ʿUsfūr played a major role in the intellectual and academic development of North Africa.