XX. yüzyılın sonundan günümüze Batı Afrika’da Arapça yazılan romanlar (Limâzâ Yekrahûnenâ, Hâdimu’l-Vatan ve Cerîme Velâkin romanları örneğinde)

Abstract

Batı Afrika’da Arapçanın tarihi, VII. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Arapça, bölgede belirli bir oranda halk arasında konuşma dili olarak kullanılsa da bölgedeki âlimler ve bazı sultanlar, özellikle Songay dönemi gibi erken dönemlerde, kendilerine ulaşan Arapça kaynaklardan edindikleri dil bilgisi sayesinde Arapçaya hâkim olmuşlardır. Bu durum, geriye dönük olarak, şiir ve nesir türlerinde dikkate değer eserlerin ortaya konmasına zemin hazırlamıştır. Nesir, bölgedeki fakihler tarafından kullanıldığından dolayı, yazılan dostluk risaleleri (İhvâniyyât), hutbeler, mülki divanlar, krallar arasındaki resmî yazışmalar ve din ile dil bilimlerine dair telif edilen eserler, erken dönemde görülen nesir örnekleri arasında yer almaktadır. Ancak bu düzyazı örnekleri, o dönemde edebî bir nitelik taşımamakta; bunun yerine öğretici, ilmî, tarihî, sosyal ve siyasî konuları işlemektedir. Batı Afrika’da yerli Arapça romanının doğuşu, XX. yüzyılın sonlarına doğru, 1996 yılında Nijeryalı yazar İsmail Ebubekir'in, Sokoto Üniversitesi'nden lisans derecesi almak amacıyla kaleme aldığı Eğitimin Temeli Ailedir adlı hikâyesi ile başlamıştır. Bu çalışma, Batı Afrika'da Arapça yazılmış romanları incelemeyi amaçlamakta olup, giriş ve üç ana bölümden oluşacaktır. Giriş kısmında, Afrika Arap edebiyatına genel bir bakış sunulacaktır. Birinci bölümde, Batı Afrika’da Arapçanın tarihi ve nesir çalışmalarına odaklanacak, ikinci bölümde, bahsedilen nesir türlerinden gelişen Batı Afrika Arapça romanlarının doğuşu ele alınacaktır. Ayrıca bu gelişimi etkileyen faktörler, ilham kaynakları ve bölgenin kendine özgü Batı Afrika kimliğini yansıtan üslup özellikleri incelenecektir. Üçüncü ve son bölümde ise, çağdaş roman çözümleme yöntemleri ışığında üç örnek romanın detaylı analizi yapılacaktır.

The history of Arabic in West Africa dates back to the 7th century. Although Arabic was used to some extent as a spoken language among the people in the region, scholars and some sultans, particularly during early periods such as the Songhai era, became proficient in Arabic due to the linguistic knowledge they acquired from Arabic sources. This situation laid the groundwork for the emergence of notable works in both poetry and prose. Since prose was primarily used by scholars in the region, early examples of prose include friendship treatises (Ikhwaniyyāt), sermons, administrative documents, official correspondence between kings, and works on religion and linguistics. However, these prose examples did not possess literary qualities; instead, they dealt with instructive, scientific, historical, social, and political topics. The birth of the indigenous Arabic novel in West Africa began in the late 20th century, specifically in 1996, with the short story Family is The Foundation of Education, written by Nigerian author Ismail Ebubekir as part of his undergraduate degree at Sokoto University. This study aims to examine Arabic-language novels written in West Africa and will consist of an introduction and three main cahpters. In the introduction, a general overview of African Arabic literature will be provided. The first chapter will focus on the history of Arabic in West Africa and the development of prose. The second chapter will discuss the emergence of Arabic novels in West Africa, which developed from the mentioned prose genres, as well as the factors that influenced this development, sources of inspiration, and stylistic features reflecting the unique West African identity of the region. The third and final chapter will provide a detailed analysis of three example novels, guided by contemporary novel analysis methods.