Finansal okuryazarlık ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin firma performansı arasındaki ilişki: Bursa üzerine alan araştırması

Abstract

Okuryazarlık kavramı, tarihsel süreç içerisinde içinde bulunulan toplumun koşulları ve ihtiyaçları doğrultusunda gelişmiş ve çeşitlenmiştir. 2008 küresel krizi, yeni okuryazarlık kavramlarından biri olan finansal okuryazarlık kavramını, bu kavramın önemini ve eksikliğini ortaya çıkarmıştır. Özellikle kriz sonrasında, işletmelerin finansal planlar yapmaması, borçlarını ödeyememesi, işçi çıkarımına gitmesi, üretimde düşüşlerin olması, gelirlerinin azalması vb. nedenler finansal anlamda bilgilerini sorgulamaya yol açmış ve işletmelerde finansal okuryazarlık kavramına olan ilgi artmaya başlamıştır. Günümüz koşulları gereği küreselleşmeyle birlikte teknoloji kullanımının yaygınlaşması, bilgiye erişimin kolaylaşması, finansal piyasalarda ürün ve hizmetlerin çeşitlenmesi ve karmaşıklaşması gibi nedenler KOBİ’lere rekabet etmede sıkıntılar oluşturmaktadır. KOBİ’lerin sıkıntı yaşamaları sadece işletme başarısını etkilemekle kalmayıp aynı zamanda ülke ekonomilerinin büyümesine olan katkıları açısından da sorun yaşatmaktadır. KOBİ’lerin rekabete ortak olup işletme başarısına ve ülke ekonomilerine olan katkılarının sürdürülebilir olması için finansal okuryazar olmaları önem arz etmektedir. Finansal okuryazarlık KOBİ’lere bilginin etkili ve etkin kullanılmasını sağlayarak, doğru hazırlanmış bir işletme planı ve finansal plan oluşturmasını, borç yönetimini kolaylaştıran bilinçli kararlar almasını ve bütçe yönetimini etkin bir şekilde gerçekleştirmesini sağlamaktadır. Bu özelliklere sahip olan KOBİ’ler, rekabete ortak olarak faaliyette bulunduğu alanda rakiplerine karşı başarılı olacak, işletmenin uzun vadede başarıya ulaşması, kar etmesi, finansal kaynakları daha rasyonel kullanması gibi konularda avantaj sağlayacaktır. Sonuç olarak, işletmelerde başarılı bir finansal yönetimin gerçekleştirilebilmesi için KOBİ sahip/yöneticilerinin finansal okuryazar olmaları günümüz koşullarında bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu anlamda finansal okuryazarlığın bireysel ve kurumsal bazda teşvik edilmesi ve desteklenmesi gerekmektedir. Araştırmanın ana amacı, finansal okuryazarlık ile firma performansı değişkenleri arasında ilişki var olup olmadığını belirlemektir. Araştırmanın alt amaçları ise finansal okuryazarlık ve finansal bilgi değişkenlerinin cinsiyete, yaş gruplarına, eğitim durumlarına, sektör gruplarına, firma türlerine, faaliyet süresine, ciro düzeylerine, firma genel performans gruplarına ve firma performans ölçme gruplarına göre farklılık olup olmadığını belirlemektir. Bu amaçla, kolayda örnekleme yöntemi ile ulaşılan 120 KOBİ’den veri toplanmıştır. Elde edilen anket verileri SPSS programı ile analiz edilmiştir. Betimsel analizler, Bursa örneklemi çerçevesindeki KOBİ sahipleri/yöneticilerinin finansal okuryazarlık seviyelerinin yüksek düzeyde olduğunu, finansal bilgi seviyelerinin ise temel düzeyde olduğunu göstermektedir. Araştırmanın ana amacına ilişkin yapılan korelasyon analizi sonucunda, Bursa örneklemi çerçevesinde finansal davranış ile firma performansı arasında pozitif zayıf bir ilişki vardır. Finansal bilgi seviyeleri ile firma performansı arasında pozitif zayıf bir ilişki vardır. Finansal okuryazarlık ve finansal tutum değişkenleri ile firma performansı arasında ilişki bulunamamıştır.

The concept of literacy has developed and diversified in line with the conditions and needs of the society in which it is in the historical process. The 2008 global crisis has revealed the concept of financial literacy, one of the new literacy concepts, and the importance and deficiency of this concept. Especially after the crisis, businesses do not make financial plans, cannot pay their debts, go to the dismissal of workers, decrease in production, decrease in income, etc. the reasons led to questioning their knowledge in financial terms and the interest in the concept of financial literacy in enterprises started to increase. Due to today's conditions, reasons such as widespread use of technology with globalization, easier access to information, diversification and complexity of products and services in financial markets cause difficulties for SMEs to compete. The difficulties of SMEs not only affect the business success, but also cause problems in terms of their contribution to the growth of the country's economies. It is important for SMEs to be financial literate in order to be partners in competition and to make their contribution to business success and national economies sustainable. Financial literacy enables SMEs to use information effectively and effectively, to create a properly prepared business plan and financial plan, to make conscious decisions that facilitate debt management, and to perform budget management effectively. SMEs with these characteristics will be successful against their competitors in the field where they operate as a partner in competition, and will provide advantage in matters such as the success of the enterprise in the long term, profit, and more rational use of financial resources. As a result, it is a necessity for SME owners / managers to be financial literate in today's conditions in order to achieve a successful financial management in businesses. In this sense, financial literacy should be encouraged and supported on an individual and corporate basis. The main purpose of the research is to determine whether there is a relationship between financial literacy and firm performance variables. The sub-objectives of the research are to determine whether the variables of financial literacy and financial knowledge differ according to gender, age groups, educational status, sector groups, company types, operating time, turnover levels, firm general performance groups and firm performance measurement groups. For this purpose, data were collected from 120 SMEs reached by convenience sampling method. The obtained survey data were analyzed with the SPSS program. Descriptive analyzes show that SME owners/managers in the Bursa sample have a high level of financial literacy and a basic level of financial knowledge. As a result of the correlation analysis made for the main purpose of the research, there is a positive and weak relationship between financial behavior and firm performance in the Bursa sample. There is a positive and weak relationship between financial knowledge levels and firm performance. No relationship was found between financial literacy levels and financial attitude variables and firm performance.