Bursa Uludağ Üniversitesi öğrencilerinin sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranışlarının ve ekolojik ayak izi farkındalıklarının belirlenmesi

Abstract

Sürdürülebilir beslenme, yalnızca bireyin sağlığını korumakla kalmayıp aynı zamanda çevresel kaynakların gelecek nesiller için sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçlayan bütüncül bir yaklaşımdır. Bu bağlamda, bireylerin ekolojik ayak izi farkındalığının artması, beslenme tercihlerinde daha bilinçli ve doğa dostu seçimler yapmalarını teşvik ederek hem kişisel sağlıklarını desteklemekte hem de çevresel etkilerini azaltmalarına katkı sunmaktadır. Bursa Uludağ Üniversitesi’nin Tıp, Sınıf Eğitimi ve Gıda Mühendisliği Fakültelerinde öğrenim gören 400 öğrenciyle gerçekleştirilen bu araştırma, katılımcıların ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerini, sürdürülebilir beslenme alışkanlıklarına yönelik davranışlarını ve söz konusu değişkenler arasındaki ilişkileri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda tüm katılımcılara; sosyodemografik bilgi formu, Sürdürülebilir Beslenmeye Yönelik Davranış Ölçeği (SBYDÖ) ile Ekolojik Ayak İzinin Azaltılmasına Yönelik Farkındalık Ölçeği’ni (EAİFÖ) içeren bir anket formu uygulanmıştır. Katılımcıların ekolojik ayak izi farkındalıkları ile cinsiyet, bölüm, sınıf değişkenleri arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Sürdürülebilir beslenme davranışı ile cinsiyet, bölüm, sınıf, alkol kullanımı, sigara kullanımı yönünden anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Yaş ile yasalar kapsamında alt kategorisi arasında pozitif yönde analmlı korelasyon saptanmıştır. EAİFÖ ve SBYDÖ arasında toplam skor ve alt kategoriler arasında pozitif yönde anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. Evcil hayvan varlığı, komorbiditeler, vücut kitle indeksi (VKİ), genel sağlık durumu ve beslenme durumu açısından EAİFÖ ve SBYDÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç olarak bu araştırma, ekolojik farkındalık düzeyinin sürdürülebilir beslenme davranışlarını olumlu yönde etkilediğini ve bireylerin çevresel etkilerini azaltmaya yönelik daha bilinçli seçimler yapmalarını desteklediğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte; cinsiyet, öğrenim görülen alan, sigara ve viii alkol kullanımı gibi bireysel değişkenlerin, farkındalık düzeylerinde anlamlı belirleyiciler olarak ön plana çıktığı saptanmıştır.Sustainable nutrition is a holistic approach that not only aims to protect individual health but also seeks to ensure the sustainability of environmental resources for future generations. In this context, increasing individuals’ awareness of their ecological footprint encourages more conscious and ecofriendly dietary choices, thereby promoting both personal health and reduced environmental impact. This study, conducted with 400 students from the Faculties of Medicine, Primary Education, and Food Engineering at Bursa Uludağ University, aims to evaluate participants’ levels of ecological footprint awareness, their behaviors related to sustainable eating, and the relationships between these variables. A questionnaire including a sociodemographic information form, the Sustainable Nutrition Behavior Scale (SNBS), and the Ecological Footprint Awareness Scale (EFAS) was administered to all participants. Significant relationships were found between ecological footprint awareness and variables such as gender, academic department and year of study. Similarly, sustainable eating behaviors showed significant differences based on gender, department, year of study, alcohol consumption, and smoking status. A positive correlation was observed between age and the subcategory “within the scope of law.” Additionally, positive and significant correlations were found between total and subcategory scores of the EFAS and SNBS. No statistically significant differences were detected in EFAS and SNBS scores in terms of pet ownership, comorbidities, body mass index (BMI), general health status, or nutritional status. x In conclusion, this study demonstrates that ecological awareness positively influences sustainable eating behaviors and supports individuals in making more environmentally conscious choices. Furthermore, variables such as gender, field of study, smoking, and alcohol use emerged as significant determinants of awareness levels.