Slavoj Zizek’in ideoloji eleştirisi ve Türkiye’deki görünümleri

Abstract

Bu çalışma, son iki yüzyıldır karşı karşıya kaldığımız ideoloji olgusunun geçirdiği evreleri ve günümüzde kazandığı içeriği araştırmayı, Slavoj ZİZEK’in ideoloji anlayışı ve eleştirisinin Türkiye için geçerliliğini tartışmayı amaçlamaktadır. Bu maksatla ideolojinin ortaya çıkışından başlayarak kısa bir tarihçesi verilecek, amaçları, araçları ve yöntemleri hakkında ipuçları oluşturabilecek, bazı kullanımları üzerinde durularak özet bilgiler aktarılmaya çalışılacaktır. Zizek, ideolojiyi iş üstündeyken gözlemleyen ve üzerinde düşünen, söyledikleri kitleler tarafından merakla takip edilen çağdaş bir filozof olduğu için tercih edilmiştir. İdeolojiyi müzik, sinema özellikle Hollywood filmlerinden yararlanarak renkli bir şekilde eleştirir. Zizek’in tespit ve eleştirilerini Türkiye tarih ve kültüründen örneklerle anlamaya çalışmak Türkiye’deki ideolojiler hakkında farkındalık oluşturulabilir ve bu konuda başlayabilecek verimli tartışmalara katkıda bulunabilir. Bunu yaparken sosyolojik değil felsefî bir sonuca ulaşmak amaçlandığından ideolojinin toplulukları muhatap almasına rağmen çalışmanın her aşamasında toplum değil birey düzeyinde kalınmıştır. Toplumsal hayatı kolaylaştırmak, iletişimi hızlandırmak gibi faydalarına rağmen insanın kendi seçimlerini yapamamasına hatta bu bağımlılığının farkında bile olamamasına neden olan ideolojinin her yönüyle anlaşılması, dezavantajlarının ortadan kaldırılması, en azından azaltılması için çok önemlidir.This study aims to investigate the stages of the phenomenon of ideology that we have been faced with for the last two centuries and the content it has gained today, and to discuss the validity of Slavoj ZİZEK's understanding and criticism of ideology for Turkey. For this purpose, a brief history of the ideology will be given starting from its emergence, it will be able to form clues about its aims, tools and methods, and summarize information will be tried to be conveyed by emphasizing some of its uses. Zizek was chosen because he was a contemporary philosopher who observed and thought about ideology at work, and whose words were followed with curiosity by the masses. He criticizes ideology in a colorful way by making use of music, cinema, especially Hollywood films. Trying to understand Zizek's findings and criticisms with examples from Turkish history and culture can raise awareness about ideologies in Turkey and contribute to productive discussions on this subject. In doing so, since it was aimed to reach a philosophical rather than a sociological result, despite the fact that ideology addressed the communities, it remained at the level of the individual, not the society, at every stage of the study. Despite its benefits such as facilitating social life and accelerating communication, it is very important to understand the ideology in all aspects, which causes people to not be able to make their own choices or even be aware of this addiction, in order to eliminate or at least reduce its disadvantages.