Okul öncesi alternatif eğitim modellerinin program hedeflerinin karşılanmasında mekânsal tasarım çözümlerinin etkisi

Abstract

Okul öncesi dönem, çoğu çocuk için hayati öneme sahiptir. Bu süreç, gelecekte başarılı bir öğrenme süreci için gerekli akademik temellerin yanı sıra farklı becerilerin edinildiği, paylaşmayı, empati kurmayı öğrenmenin de ilk deneyimlerinin kazanıldığı bir dönemi ifade etmektedir. Bu dönemin başarısını belirleyen faktörlerin en önemlilerinden biri eğitim ortamıdır. Tasarımcının, eğitim mekanlarını planlarken benimsediği yaklaşım, eğitim ortamlarının, dolayısıyla verilen eğitimin niteliğini doğrudan etkilemektedir. Bir diğer deyişle eğitim programlarının başarılı olabilmesi için eğitim ortamlarının iyi planlanması ve tasarlanması gerekmektedir. Bu çalışma, Montessori, Reggio Emilia, Waldorf ve Orman okulları gibi uluslararası anlamda yaygın olarak kullanılan dört alternatif okul öncesi eğitim modeline odaklanarak, bunlara özgü eğitim mekanlarını incelemeyi ve bu modellerin ilkeleri ile mekânsal tasarım kriterleri arasındaki ilişkiyi açıklığa kavuşturmayı amaçlamaktadır. Tez çalışması kapsamında öncelikli olarak okul öncesi alternatif eğitim modelleri ile ilgili detaylı bir literatür çalışması yapılmış, sonrasında ise ele alınan her modele karşılık gelecek nitelikte Bursa ili içerisinde yer alan okul öncesi eğitim kurumları arasından dört örnek okul seçilerek bir alan çalışması kurgulanmıştır. Bu çalışma, seçilen okul öncesi alternatif eğitim kurumlarının program hedefleri ile kullanmakta oldukları yapıların bu hedeflerin gerçekleştirilmesindeki etkinliği arasında karşılaştırmalı bir analiz ortaya koymaktadır. Analizler kapsamında kullanılan veriler ve görseller, seçilen okullarda görev yapan eğitimciler ve idarecilerle gerçekleştirilen görüşmeler, yerinde gözlem ve belgeleme çalışmaları, ayrıca kurumların kendi arşivlerinin taranması sonucunda elde edilmiştir. Analiz edilen örnek incelemeleri ışığında, mimari yapının program hedeflerini tam anlamıyla destekleyebilmesi adına hangi alanlarda tasarım çözümlerinin geliştirilebileceğine dair öneriler sunulmuştur.

Preschool time is important for most children. This process refers to a time in which different skills are acquired, and the first experiences learning to communicate and empathize, as well as the academic foundations necessary for future learning achievement. One of the most important factors determining the success of this time is the educational environment. The quality of education depends on the efficiency of the design of environments and learning spaces that can develop the imagination and cognitive abilities of the child. The approach adopted by the designer while planning the educational spaces directly affects the quality of the educational environments and therefore the education provided. In other words, in order for educational programs to be successful, educational environments must be well -planned and well-designed. This study aims to examine the educational spaces specific to these four alternative preschool education models, which are widely used internationally, such as Montessori, Reggio Emilia, Waldorf and Forest schools, and to clarify the relationship between the principles of these models and spatial design criteria. Within the scope of the thesis study, first of all, a detailed literature study on alternative pre-school education models was made, and then a field study was designed by selecting four sample schools from among the pre-school education institutions located in Bursa, which would correspond to each model discussed. This study presents a comparative analysis between the program objectives of the selected preschool alternative education institutions and the effectiveness of the structures they use in achieving these objectives. The data and visuals used within the scope of the analyzes were obtained as a result of interviews with educators and administrators working in selected schools, on-site observation and documentation studies, as well as scanning the archives of the institutions. In the light of the analyzed case studies, suggestions were made on which areas design solutions could be developed in order for the architectural structure to completely support the program objectives.