Buğday-bezelye karışık ekimi ile sürdürülebilir tarım uygulamaları: Yüksek ve kaliteli verim için ideal oranların ve hasat zamanlarının belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma, Buğday (Triticum aestivum L.) ve Bezelye (Pisum sativum L.) bitkilerinin farklı karışım oranları ve hasat zamanlarına göre agronomik performansını inceleyerek, verimi maksimize eden ve sürdürülebilir tarımı destekleyen en uygun koşulları belirlemeyi amaçlamıştır. Beş tohum karışım oranı (%100 buğday, %75 buğday–%25 bezelye, %50 buğday–%50 bezelye, %25 buğday–%75 bezelye, %100 bezelye) ve üç hasat zamanı (çiçeklenme başlangıcı, %50 çiçeklenme, %100 çiçeklenme) kullanılmıştır. Ölçülen özellikler bitki boyu, yaş ot verimi, kuru ot verimi ve ham protein oranıdır. Karışım oranı ve hasat zamanı çoğu parametre üzerinde anlamlı etki göstermiştir (p < 0.01). En yüksek buğday yaş ot verimi, ikinci hasatta %100 buğdayda (2992,70 kg/da), en yüksek bezelye yaş ot verimi ise ilk hasatta %100 bezelyede (2565,60 kg/da) elde edilmiştir. Buğday hasat zamanı üçüncü hasatta (1129,20 kg/da), bezelye kuru ot verimi ise birinci hasatta (551,70 kg/da) maksimuma ulaşmıştır. %50–%50 karışım oranı, bitki boyunu artırmış (buğday: 82,60 cm; bezelye: 143,50 cm), ancak verimi azaltmıştır. Buğdayda en yüksek ham protein oranı çiçeklenme başlangıcında (%5,03), en düşük %100 çiçeklenme (%4,03) gözlenmiştir. Bezelyede en yüksek ham protein oranı %9,78 (başlangıç), en düşük %8,64 (%100 çiçeklenme) olmuştur. Sonuçlar, erken hasadın protein açısından avantajlı olduğunu göstermektedir.This study aimed to determine the optimal conditions that maximize yield and support sustainable agriculture by evaluating the agronomic performance of wheat (Triticum aestivum L.) and pea (Pisum sativum L.) under different seed mixture ratios and harvest stages. Five seed mixture ratios (%100 wheat, 75% wheat–25% pea, 50% wheat–50% pea, 25% wheat–75% pea, and %100 pea) and three harvest stages (beginning of flowering, 50% flowering, and %100 flowering) were tested. The measured parameters included plant height, green forage yield, dry matter yield, and crude protein content. Both mixture ratio and harvest stage had significant effects on most parameters (p < 0.01). The highest green forage yield for wheat was obtained at the second harvest with %100 wheat plots (2992.70 kg/da), while the highest green forage yield for pea was recorded at the first harvest in %100 pea plots (2565.60 kg/da). Dry matter accumulation increased with delayed harvest; the highest wheat dry yield was at the third harvest (1129.20 kg/da), and the highest pea dry yield was at the first harvest (551.70 kg/da). The 50–50 mixture increased plant height (wheat: 82.60 cm; pea: 143.50 cm) but caused a general reduction in yield due to interspecific competition. The highest crude protein content in wheat was observed at the beginning of flowering (5.03%), decreasing to 4.03% at full flowering. In pea, the highest protein content was 9.78% (early harvest) and the lowest was 8.64% (full flowering). Early harvest appeared more advantageous for protein preservation.