Kur’ân’da “halk” kavramı

Abstract

Halk” kelimesi, Arapça kökenli olup birden fazla anlam taşımaktadır. Bu kavram, insanlığın varoluşuna dair temel sorular sorduğu yaratılış olgusunu ifade etmenin yanı sıra, farklı bağlamlarda da önemli anlamlar içermektedir. Yaratma fiili başta olmak üzere çeşitli disiplinlerde farklı anlamlarda kullanılan “halk” kavramı, bu yönüyle birçok önemli kavram arasında yerini almıştır. Bu yüzden çalışmamızda öncelikle “halk” kelimesinin kendisinden türetildiği “h-l-k” maddesi türevleriyle beraber etimolojik ve semantik analize tabi tutularak kök anlam tespit edilmeye ve bu kökten türetilen kelimelerle kök anlam arasındaki ilişki ve irtibat ortaya çıkarılmaya çalışılmış; böylece “halk” kavramının anlam alanının nasıl oluşturulduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Kavramın dil boyutu ele alınıp genel tarihteki yerinin incelenmesine geçildiğinde ilgili kavramın en fazla kullanılan anlamı olan “yaratma” ve diğer anlamların genel olarak beşeri kültür, özel olarak da İslam kültüründeki varlığı farklı açılardan analiz edilmiştir. Son olarak “h-l-k” maddesinin türevlerinin Kur’ân’daki kullanımları ele alınmış, türevlerinin ve onların geçtiği âyetlerin tefsir literatüründe nasıl değerlendirildiği incelenmiş ve “h-l-k” maddesinin türevlerinin ve özellikle “halk” kavramının anlam dünyası netleştirilmeye çalışılmıştır.

The word “halk” is of Arabic origin and has more than one meaning. In addition to expressing the creation phenomenon, which humanity asks fundamental questions about its existence, this concept also has important meanings in different contexts. The concept of “halk”, which is used in different meanings in various disciplines, especially the verb of creation, has taken its place among many important concepts in this respect. Therefore, first of all, the word “halk” is derived from the article “h-l-k”, together with its derivatives, and its root meaning is determined and the relationship and connection between the words derived from this root and the root meaning are revealed; thus, an attempt is made to answer the question of how the semantic field of the concept of “halk” is created. When the linguistic dimension of the concept is addressed and its place in general history is examined, the existence of the most used meaning of the relevant concept, “creation”, and other meanings in human culture in general and in Islamic history in particular are analyzed from different perspectives. Finally, the usage of the derivatives of the article “h-l-k” in the Quran was discussed, how the derivatives and the verses in which they are used were evaluated in the tafsir literature was examined, and the semantics of the derivatives of the article “h-l-k” and especially the concept of “halk” were tried to be clarified.