Batı Balkanlar’ın Avrupa entegrasyonu: 2020’deki iktidar değişikliğinden sonra Karadağ’da siyasi reformların Avrupa Birliği’ne katılım sürecine etkisi

Abstract

Bu yüksek lisans tezinin temel amacı, Karadağ’da Ağustos 2020’de gerçekleşen, yaklaşık 30 yılın ardından yaşanan ilk demokratik iktidar değişikliğini takip eden siyasi gelişmeleri derinlemesine incelemek ve bu değişimlerin Avrupa Birliği katılım süreci üzerindeki etkilerini çok boyutlu olarak analiz etmektir. Tez kapsamında, Karadağ’ın AB ile yürüttüğü müzakere süreci detaylı biçimde ele alınmakta ve özellikle 2020 öncesi ve sonrası dönemde yayımlanan Avrupa Komisyonu yıllık ilerleme raporları üzerinden karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmaktadır. Bu analiz, siyasi reformların kapsamı, sürdürülebilirliği ve etkisi bakımından önemli göstergeler sunmakta; yargı bağımsızlığı, yolsuzlukla mücadele, kamu yönetimi reformu, demokratik istikrar ve temel insan hakları gibi alanlarda kaydedilen ilerlemeler veya gerilemeler titizlikle tespit edilmektedir. Tezin özgün katkısı, 2024 yılında gerçekleştirilen, 400 kişilik temsilî örneklemle yapılan anket çalışmasıdır. Bu anket aracılığıyla, Karadağ vatandaşlarının AB entegrasyon sürecine dair algıları ölçülmüş; özellikle iktidar değişikliğinin devletin AB yolundaki konumuna etkisi ve reformların toplumda nasıl karşılandığı sorgulanmıştır. Araştırmanın sonuçları, halkın reformlara yönelik güveninin sınırlı olduğunu, AB sürecine ilişkin beklentilerin azaldığını ve demokratikleşme süreçlerinde beklenen gelişmelerin büyük ölçüde gerçekleşmediğini ortaya koymaktadır. Bu veriler ışığında, çalışma sadece kurumsal ve resmi raporlarla sınırlı kalmayıp, toplumsal algı ve halkın deneyimleri üzerinden de Karadağ’ın Avrupa entegrasyon sürecine dair bütüncül, eleştirel ve derinlemesine bir perspektif sunmaktadır. Böylece, Avrupa yolculuğunun yalnızca teknik ve kurumsal uyumdan ibaret olmadığı, aynı zamanda toplumsal meşruiyet ve halk desteğiyle güçlendirildiği vurgulanmaktadır.The main objective of this master’s thesis is to conduct an in-depth examination of the political developments following the first democratic change of government in Montenegro in August 2020, which occurred after nearly 30 years, and to analyze the effects of this transformation on the European Union (EU) accession process from a multidimensional perspective. The thesis thoroughly explores Montenegro’s negotiation process with the EU, particularly through a comparative evaluation of the annual progress reports published by the European Commission before and after 2020. This analysis provides important indicators regarding the scope, sustainability, and impact of political reforms, meticulously identifying progress or regress in key areas such as judicial independence, anti-corruption efforts, public administration reform, democratic stability, and fundamental human rights. An original contribution of the thesis is the survey conducted in 2024 with a representative sample of 400 participants. Through this survey, the perceptions of Montenegrin citizens regarding the EU integration process were measured, focusing especially on the impact of the government change on the country’s position in the EU accession path and how reforms have been received by society. The research findings reveal limited public trust in reforms, declining expectations toward the EU process, and that anticipated advancements in democratization have largely not materialized. In light of these findings, the study offers a comprehensive, critical, and nuanced perspective on Montenegro’s European integration journey, extending beyond official and institutional reports to include societal perceptions and public experiences. Thus, it emphasizes that the path toward Europe is not merely a matter of technical and institutional alignment but also depends significantly on social legitimacy and public support.