Inflamatuar barsak hastalıkları tedavisinde ustekinumab tedavi yanıtını etkileyen faktörlerin retrospektif incelenmesi

Abstract

Amaç: Bu çalışmada, Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi (BUÜTF) Hastanesi Gastroenteroloji Bilimdalı'nda inflamatuar barsak hastalığı tanısıyla ustekinumab (UST) tedavisi alan hastalar retrospektif olarak incelenmiş, tedavi yanıtı ve etkileyen faktörler değerlendirilmiştir. Bulgular literatürle karşılaştırılarak uyumu analiz edilmiştir. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli retrospektif çalışmamızda, İBH tanısıyla UST tedavisi alan 56 hasta incelenmiştir. Dahil edilme kriterleri: 18 yaş üstü olmak, İBH tanısıyla UST başlanmış ve en az 6 ay kullanmış olmaktır. Hastaların demografik verileri, vücut kitle indeksleri (VKİ), komorbiditeleri (KMB) ilaç geçmişleri, biyolojik tedavi öyküleri, UST geçiş nedenleri, tedavi süreleri, komplikasyonlar (ileus, abse, fistül, sitomegalovirus (CMV) koliti), ekstraintestinal tutulumlar, endoskopik ve radyolojik bulgular, laboratuvar değerleri analiz edilmiştir. Crohn (CH) ve ülseratif kolit (ÜK) hastaları, 1. yıl sonunda crohn hastalığı aktivite indeksi (CDAİ) veya Ülseratif kolit için hastalık aktivite indeksi (MAYO) skorlarında %60 ve üzeri düşüş olanlar (tam yanıtlı) ve %60’ın altında düşüş veya artış gösterenler (kısmi yanıtlı/yanıtsız) olarak iki gruba ayrılmıştır. Gruplar arasında klinik ve laboratuvar parametreleri karşılaştırılmıştır. Bulgular: Hastaların 35’i crohn, 21’i ülseratif kolit tanılıdır. UST tedavisinin 6. ve 12. aylarında CDAİ ve MAYO skorlarında anlamlı düşüş görülmüştür (p<0,001). CH hastalarının %74,3’ü, ÜK hastalarının %71,4’ü tedaviye devam etmiştir. Tedaviyi bırakma nedenleri arasında yanıt alınamaması, exitus ve cerrahi müdahale (total kolektomi) yer almaktadır. CRP (p=0,005), WBC Sonuç: Çalışmamız İBH tedavisinde UST etkinliğini incelemiş, UST yanıtını etkileyen ve izlemde öngörücü olabilecek faktörleri araştırmıştır. UST tedavisi 2 yıllık izlemde CH ve ÜK hastalarında etkin ve güvenli bulunmuş, CRP, WBC ve lenfosit değerleri önemli görülmüştür.This study retrospectively analyzed patients diagnosed with inflammatory bowel disease (IBD) who received ustekinumab (UST) treatment at Bursa Uludağ University Faculty of Medicine (BUÜTF) Hospital, Department of Gastroenterology. The aim was to evaluate treatment response, identify influencing factors, and compare findings with existing literature. Materials and Methods: This single-center retrospective study included 56 patients diagnosed with IBD who received UST treatment. Inclusion criteria were being over 18 years old, having a confirmed IBD diagnosis, and receiving UST for at least six months. Demographic characteristics, body mass index (BMI), comorbidities, medication history, previous biological therapy, reasons for switching to UST, treatment duration, complications (ileus, abscess, fistula, CMV colitis), extraintestinal manifestations, endoscopic and radiological findings, and laboratory parameters were analyzed. Patients with Crohn’s disease (CD) and ulcerative colitis (UC) were categorized into two groups based on their clinical response after one year: (1) complete responders, defined as those with a ≥60% reduction in Crohn’s Disease Activity Index (CDAI) or MAYO scores, and (2) partial/nonresponders, with <60% reduction or worsening scores. Clinical and laboratory parameters were compared between the groups. Results: Of the patients, 35 had CD and 21 had UC. A significant reduction in CDAI and MAYO scores was observed at months 6 and 12 of UST treatment (p<0.001). Among CD patients, 74.3% continued treatment, while 25.7% discontinued due to treatment resistance, death, or transition to another treatment center. In the UC group, 71.4% continued treatment, whereas 28.6% discontinued, primarily due to lack of response, colectomy, or death. A decrease in CRP (p=0.005) and WBC (p=0.037), along with an increase in lymphocyte levels (p=0.045), were found to be predictive factors for UST response. Conclusion: This study investigated the efficacy of UST in IBD treatment and explored predictive factors for treatment response. UST was found to be effective and safe in CD and UC patients over a two-year followup. CRP, WBC, and lymphocyte levels were identified as important biomarkers for monitoring treatment response.