İslam hukukunda formalizm uygulaması olarak Hile-i Şer'iyye

Abstract

İnsanlar yaradılışları gereği sosyal varlıklar olduğundan belli ihtiyaçları, hakları ve sorumlulukları bulunmaktadır. Bu akış içerisinde başka bireyler ve topluluklarla etkileşim halinde olmak, muhtemel çatışma ve uyumsuzluklara zemin hazırlamaktadır. Bu nedenle insanların meydana getirdiği toplulukların, yine insanların koydukları hukuk normlarıyla düzene kavuşması zaruri olmaktadır. Bu çalışmanın ilk bölümünde; hukukun düzen işlevinin temelini oluşturan formalizm konusuna, kavramın hukuk normlarına olan etkilerine ve Türk Hukuk Doktrininde formalizmin uygulandığı alanlardan örneklere yer verildi. Çalışmanın ikinci bölümünde ise; İslam Hukuk normlarının koyduğu sınırlardan yine İslam Hukuk normlarına uygun yöntemlerle çıkış yol= bulma manasına gelen, hile-i şer'iyye konusu ele alındı. İslam Hukuk âlimlerinin konu hakkındaki görüşlerine, mezhep imamlarının hükümlerine ve delillerine değinilerek, İslam Hukuk Doktrininde tartışılan hile-i şer'iyye örneklerine yer verildi. Üçüncü ve son bölümde ise; formalizm uygulamasının İslam Hukukundaki yerine ve bu uygulamanın hile-i şer'iyye bağlamındaki tezahürlerine yer verilerek değerlendirmeler yapıldı.

Since people are social assets due to their creation, they have certain needs, rights and responsibilities.Interacting with other individuals and communities in this flow paves the way for possible conflicts and incompatibilities. For this reason, it is essential that the communities formed by the people are regulated by the norms of the law set by the people. In the first part of this study; The subject of formalism, which forms the basis of the order function of law, the effects of the concept on legal norms, and examples from the areas where formalism is applied in the Turkish Legal Doctrine were given. In the second part of the study; The subject of hile-i şer'iyya which means finding a way out of the limits set by the Islamic Law norms by means of methods in accordance with the Islamic Law norms, was discussed. Referring to the views of Islamic Law scholars on the subject and the provisions and proofs of sectarian imams, examples of hile-i şer'iyya discussed in the Islamic Law Doctrine, were included. In the third and final section; the place of the implementation of formalism in Islamic Law and the manifestations of this practice in the context of hile-i şeriyya were evaluated.