Nylon kumaşların direkt boyar maddelerle boyanmasında metalik mordan tuzlarının kulanımının araştırılması

Abstract

Nylon lifi sentetik lifler içerisinde en çok kullanılan liflerdendir. Direkt boyalar, liflere doğrudan uygulanan, özellikle selülozik liflerine karşı yüksek affinite gösteren, suda çözünür boyalardır. Direkt boyalar basit uygulama ve düşük maliyet avantajları sağlarlar, ancak ışık ve yıkama haslıkları genellikle orta seviyededir. Doğal ve kimyasal mordanlar lifin içinde boyar maddenin boyutunu büyüterek, haslıkları arttırır. Mordan kullanımı ile farklı renkler ve daha koyu boyamalar elde edilebilir. Bu yüksek lisans tez çalışmasında %100 Nylon dokuma kumaş 4 farklı renkte direkt boya (siyah, mavi, kırmızı, sarı) ve seçilmiş metalik ve biyo mordanlar (Alüminyum potasyum sülfat, demir sülfat, çinko sülfat, gallik asit, magnezyum sülfat, kalsiyum karbonat, tannik asit, askorbik asit ve bakır sülfat) ile Ön-, Eş- zamanlı ve Son-mordanlama yöntemlerine göre boyanmıştır. Boyama deneyleri pH 5’te yapılmış olup mordanlı ve mordansız bütün boyamalarının çözeltilerinin absorbans/transmitans ve boyanmış numunelerin reflektans ölçümleri yapılmıştır. Mordansız boyamalar ile tüm mordanlama metotları bütün direkt boyar madde renkleri ve mordan çeşitleri ile yapılan bütün boyamalardaki kumaşların yıkama haslığı, ışık haslığı ve ekstraksiyon sonrası renk değerleri ve renk farkları (ΔE*) değerleri hesaplanarak bu değerler karşılaştırılmıştır. Karıştırmalar sonucunda farklı renklerde, farklı mordanlama koşullarında ve farklı yapılan mordanlama çalışmalarının mordansız boyamadan daha dayanıklı, daha koyu ve daha iyi haslıklar elde edildiği tespit edilmiştir. Kullanılan bütün mordanlar dikkate alındığında en tutarlı boyama sonuçları çinko sülfat ile elde edilmiştir.Among synthetic fibers, nylon is one of the most widely used. Direct dyes are water-soluble dyes that are applied directly to fibers and exhibit high affinity especially for cellulosic fibers. They offer simple application and low cost; however, their light and wash fastness are generally moderate. Natural and chemical mordants improve fastness by increasing the molecular size of the dye within the fiber. The use of mordants can result in different shades and deeper dyeing. In this master's thesis, 100% woven nylon fabric was dyed using four different colors of direct dyes (black, blue, red, yellow) and selected metallic and bio-based mordants (aluminum potassium sulfate, ferrous sulfate, zinc sulfate, gallic acid, magnesium sulfate, calcium carbonate, tannic acid, ascorbic acid, and copper sulfate) through pre-, meta-, and post-mordanting methods. The dyeing experiments were carried out at pH 5. Absorbance/transmittance of dye solutions and reflectance measurements of dyed samples were performed for all mordanted and unmordanted dyeings.Wash fastness, light fastness, and color values and color differences (ΔE*) after extraction were calculated and compared for all dyeings made via all direct dye colors and mordant types using all mordanting methods, including unmordanted dyeings. As a result, it was determined that dyeings conducted under different mordanting conditions and methods yielded deeper, more durable, and higher fastness results compared to unmordanted dyeings. Among all mordants used, zinc sulfate produced the most consistent dyeing results.