II. Meşrutiyet dönemi Bağdat vilayetinde 1908 seçimleri ve Bağdat mebusları

Abstract

23 Temmuz 1908’de II. Meşrutiyet’in ilan edilmesiyle Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal döneme geçiş gerçekleşti. II. Abdülhamid Kanun-ı Esasi’nin devreye girdiğini, Meclis-i Mebusan’ın açılacağını ve bu yüzden en yakın sürede bir seçimin gerçekleşeceğini duyurdu. Bunun üzerine ülkede bir seçim sürecine girildi ve hem merkezde hem de taşrada meclise girecek olan adaylar belirlenmeye başladı. 1908 seçimlerinde İttihad ve Terakki Cemiyeti istibdadı yıkıp meşrutiyeti yeniden getirdiği için hâkim unsur olmayı başarmıştı. Ancak Irak kıtasının merkezinde yer alan Bağdat vilayetinde cemiyet, seçimlerde tam anlamıyla etkin olamadı ve yalnızca İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin mensubu olarak iki mebus meclise girebildi. Bu çalışma II. Meşrutiyet Dönemi’nde Arap vilayetlerindeki seçim sürecine bir örnek olarak Bağdat vilayetinde gerçekleşen 1908 seçimlerini ele almaktadır. Ayrıca Bağdat’tan seçilen mebusların kimler olduğu ve meclisteki deneyimleri bu makalenin konusunu teşkil etmektedir.

The transition to the constitutional period in the Ottoman Empire took place with the declaration of the The Second Constitutional Era on July 23 1908. Abdulhamid II announced that the Kanun-i Esasi had come into force that the Assembly of Deputies would be opened, and therefore an election would take place as soon as possible. Upon this, an election process was started in the country and the candidates who would enter the parliament both in the center and in the provinces began to be determined. In the elections of 1908, the Unity and Progress Committee succeeded to become the dominant element, as it overthrew the tyranny and restored the constitutionalism. However, in the province of Baghdad, located in the center of Iraqi region, they could not be fully active in the elections and only two deputies were able to enter the parliament as members of the Committee of Union and Progress. This study addresses the 1908 elections in the province of Baghdad as an example of the election process in the Arab provinces during the The Second Constitutional Era. In addition, identities of the elected deputies from Baghdad and their experiences in the parliament are subjects of this article.