Hacıbeyzade Ahmed Muhtar’ın gözünden Bursa’da sosyoekonomik hayat

Abstract

Bursa, Osmanlı Devleti’nin ilk fethettiği bölgelerden biridir. İstanbul’a yakınlığı ve stratejik konumundan dolayı bu kente ayrı bir gözle bakılmış, devletin sonuna kadar değerinden bir şey kaybetmemiştir. Tarih araştırmalarında daha çok siyasi sahanın değerlendirildiği, sosyoekonomik perspektifin ise ikinci planda kaldığı söylenebilir. Hacıbeyzade Ahmed Muhtar tarafından kaleme alınan Bursa Sergisi Rehberi isimli eser, sosyoekonomik yapının ele alındığı nadir eserlerden biridir. Mezkûr çalışma bu nedenle değerlendirilmeye uygun bulunmuştur. Bu çalışmada Bursa’nın engin siyasi tarihine, idari, demografik ve coğrafi özelliklerine kısaca değinildikten sonra, bahsedilen eser temelinde şehrin sosyoekonomik yapısına odaklanılmıştır. Monografik olarak ele alınan Bursa şehrinin özgün ve farklı nitelikleri ön plana çıkarılmış, şehrin yıllar içinde geçirdiği ekonomik ve toplumsal süreç izah edilmiştir. 1923 yılına ait veriler ile önceki yıllara ait veriler mukayese edilmiş, Bursa’nın yeni kimliği ortaya konulmuştur.

Bursa is one of the first regions conquered by the Ottoman Empire. Due to its proximity to Istanbul and its strategic location, this city was viewed with a special eye and did not lose any of its value until the end of the state. It can be said that in historical research, the political field is mostly evaluated and the socio-economic perspective remains in the background. The work titled Bursa Exhibition Guide written by Hacıbeyzade Ahmed Muhtar is one of the rare works that deals with the socio-economic structure. For this reason, the study was found suitable for evaluation. In this study, after briefly mentioning the vast political history, administrative, demographic and geographical characteristics of Bursa, the socio-economic structure of the city is focused on the basis of the mentioned work. The unique and different characteristics of the city of Bursa, which was handled monographically, were highlighted and the economic and social processes the city went through over the years were explained. Data from 1923 was compared with data from previous years, and Bursa’s new identity was revealed.