İrrasyonel inanışların kendini sabotajı açıklamasında koşulsuz kendini kabulün aracı rolü

Abstract

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde irrasyonel inanışların kendini sabotajı açıklamasında koşulsuz kendini kabulün aracılık rolünü incelemektir. Ayrıca, kendini sabotaj kavramı çeşitli demografik değişkenler açısından ele alınmıştır. Bu araştırma, nicel araştırma yaklaşımına dayalı ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yapılmıştır. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Bursa Uludağ Üniversitesi’nde öğrenim gören öğrencilerle gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya dört farklı fakülteden (Eğitim Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ve Mühendislik Fakültesi) toplam 594 öğrenci katılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, 226 (%38) erkek ve 368 (%62) kadın öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu, Kendini Sabotaj Ölçeği, Genel Tutum ve İnanışlar Ölçeği Kısa Formu ve Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde Hayes-Macro analizi, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, irrasyonel inanışlar ile kendini sabotaj arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, koşulsuz kendini kabulün kendini sabotaj ve irrasyonel inanışlarla negatif yönde ve anlamlı şekilde ilişkili olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte kendini sabotaj ve irrasyonel inanışlar arasındaki ilişkide koşulsuz kendini kabulün aracılık rolünün anlamlı olduğu ortaya koyulmuştur. Araştırmada, kendini sabotajın demografik değişkenlere (cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, fakülte türü, öğrenim görülen program ve kardeş sayısı) göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Bulgular, literatür çerçevesinde ayrıntılı olarak tartışılmış ve araştırmacılar ile uygulayıcılar için çeşitli öneriler sunulmuştur.The aim of this research is to examine the mediating role of unconditional self-acceptance in explaining self-handicapping in university students through irrational beliefs. Additionally, the concept of self-handicapping is addressed in terms of various demographic variables. This research was conducted within the framework of a relational survey model based on a quantitative research approach. The study was carried out with students enrolled at Bursa Uludağ University during the 2023–2024 academic year. A total of 594 students from four different faculties (Faculty of Education, Faculty of Arts and Sciences, Faculty of Economics and Administrative Sciences, and Faculty of Engineering) participated in the study. Of the participants, 226 (38%) were male and 368 (62%) were female students. Data were collected using the Personal Information Form, the Self-Handicapping Scale, the Short Form of the General Attitudes and Beliefs Scale, and the Unconditional Self-Acceptance Questionnaire. Hayes’ Macro analysis, independent samples t-test, and one-way analysis of variance (ANOVA) were used to analyze the data. As a result of the analyses, a significant positive relationship was found between irrational beliefs and self-handicapping. Additionally, unconditional selfacceptance was found to be significantly and negatively associated with both self-handicapping and irrational beliefs. Furthermore, the mediating role of unconditional self-acceptance in the relationship between self-handicapping and irrational beliefs was found to be significant. The study also found that self-handicapping did not significantly differ according to demographic variables such as gender, age, grade level, type of faculty, program of study, and number of siblings. The findings were discussed in detail within the framework of the relevant literature, and various recommendations were offered for researchers and practitioners.