İstanbul'da şehir planlama çalışmaları ve planlar

Abstract

İstanbul çevresinde ilk yerleşmenin, Kadıköy'de Kurbağalıdere kenarında Truva'nın erken katlarıyla eş zamanlı bir kültüre mensup olduğu bazı kalıntılardan anlaşılıyor. İstanbul yarımadasının burnunda Trakyalı kavimler tarafından Lygos olduğu yazılan bir yerleşmeye ait duvar kalıntılarına Sarayburnu'ndaki ilk demiryolu inşaatı ve daha sonra yapılan sondajlarda rastlanmıştır. Yine Kadıköy'de bir Fenike "Comptoir" i olduğu biliniyor". Ege yarımadalarından başlayıp , Marmara kıyılarından Karadeniz'e uzanan deniz ticaret yolları için önemli bir uğrak, Balkanlarla Ön Asya arasında bir köprü olan boğaz kıyılarına, daha sonraları Grek boylan gelirler ve kolonizasyon yollan üzerinde önce Chalcedon (Kadıköy) sonra da Byzantion koloni şekilleri kurarlar. Tarıma uygun topraklara da Kadıköy çevresinde kurulan Chalcedon kentinin tarımsal amaçlarla gelenler tarafından kurulduğu kanısı hakimdir. Buna karşın Marmara Denizine ve Haliç'e hakim bir tepe üzerine, Sarayburnu'nda kurulan Byzantion kentinin ticari hayata dönük olarak kurulduğu düşünülmektedir. Ticaretin büyük önem taşıdığı koloni hayatında, bulunduğu mevkide sağladığı olanaklar ile Byzantion kentinin Chalcedon'dan daha fazla gelişmesi olağan karşılanmalıdır. İran ile Grek kentleri arasındaki ticaretin hakim olduğu dönemde Byzantion'un da önemi fazla olmamıştır.