Ebeveynlerin tersine kaynaştırma uygulamasına yönelik tutumları: Ölçek geliştirme çalışması

Abstract

2024-2025 yıllarında yürütülen bu araştırmanın amacı, ebeveynlerin tersine kaynaştırma uygulamasına ilişkin görüş, inanış ve tutumlarını belirlemek üzere geçerli ve güvenilir beşli Likert tipi bir ölçek geliştirmektir. Araştırmada tarama modeli kullanılmış; çalışma grubunu Bursa’daki ortaokullarda sınıflarında kaynaştırma öğrencisi bulunan çocukların ebeveynleri oluşturmuştur. Ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 432 katılımcının 30’u pilot, 402’si asıl uygulamaya katılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen Tersine Kaynaştırma Tutum Ölçeği (TKTÖ) ile toplanmıştır. Ölçek geliştirme süreci iki aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada, 40 maddelik taslak form pilot örneklemde uygulanmış ve Cronbach alfa analizi sonucunda iç tutarlılık katsayısı .96 olarak belirlenmiştir. Madde analizi sonucu düşük ayırt ediciliğe sahip ve yapısal uyumsuzluk gösteren maddeler çıkarılarak ölçek 34 maddeye indirilmiştir. İkinci aşamada, düzenlenen ölçek 402 kişilik asıl çalışma grubunda uygulanmış; SPSS 29.0 ve AMOS 24.0 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Faktör analizine geçilmeden önce maddeler yeniden kodlanmış; AFA sonuçlarına göre çapraz veya şüpheli yükleme gösteren altı madde elenmiş ve analizler kalan 28 madde üzerinden sürdürülmüştür. Asıl uygulamada AFA, HKA, DFA, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda ölçeğin dört faktörlü bir yapıda toplandığı ve genel iç tutarlılık katsayısının .96 olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak geliştirilen TKTÖ, ebeveynlerin tersine kaynaştırma uygulamasına yönelik tutumlarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç olarak değerlendirilmiştir.The present study, conducted between 2024 and 2025, aimed to develop a valid and reliable five-point Likert-type scale to assess parents’ views, beliefs, and attitudes toward reverse inclusion practices. The study employed a survey research design, and the study group consisted of parents of children enrolled in middle schools in Bursa that included students with special needs in inclusive classrooms. Using a random sampling, a total of 432 participants were selected, with 30 participants in the pilot study and 402 in the main study. Data were collected through the Reverse InclusQon AttQtude Scale (RIAS), developed by the researcher. The scale development process was carried out in two phases. In the first phase, a 40-item draft form was administered to the pilot sample, and internal consistency was examined using Cronbach’s Alpha, resulting in a reliability coefficient of .96. Based on item analyses, items with low discriminatory power or structural inconsistency were removed, reducing the scale to 34 items. In the second phase, the revQsed scale was administered to the main sample of 402 participants and analyzed using SPSS 29.0 and AMOS 24.0 software. Before proceeding with factor analyses, the items were recoded; based on EFA results, some items showed cross-loadings or questionable loadings were eliminated, and analyses were conducted on the remaining 28 items. In the main application, Exploratory Factor Analysis (EFA), Hierarchical Cluster Analysis (HCA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), and one-way analysis of variance were used. Analyses revealed that the scale had a four-factor structure and an overall Internal consistency coefficient of .96. Consequently, the developed RIAS was considered a valid and reliable instrument for measuring parents’ attitudes toward reverse inclusion.