Kırsal bölge ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine katılım düzeyleri ve bu katılımı etkileyen veli tutumları (Kahramanmaraş/Afşin örneği)

Abstract

Bu araştırmanın amacı, kırsal bölge okullarında öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine katılım düzeyleri ile bu katılımı etkileyen veli tutumlarını incelemektir. Betimsel tarama modelinde yürütülen çalışma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye’nin çeşitli köy okullarında öğrenim gören 300 öğrenci ve bu öğrencilerin 300 velisi olmak üzere toplam 600 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplamak amacıyla, Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeği ile Beden Eğitimi Dersine Yönelik Ana-Baba Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, SPSS 25.0 paket programında tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile analiz edilmiştir. Bulgular, hem öğrencilerin hem de velilerin spora ve beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının genel olarak yüksek düzeyde olumlu olduğunu göstermiştir. Anne-Baba Tutum Ölçeği’nde en yüksek ortalama 4,48 ile algısal boyutta, Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeği’nde ise 4,22 ile duyuşsal öğede elde edilmiştir. Aktif spor yapan ve spor haberi takip eden velilerin tutum puanlarının anlamlı derecede yüksek olduğu; ayrıca veli eğitim düzeyi arttıkça olumlu tutum puanlarının da yükseldiği belirlenmiştir (p<0,05). Çocukların akademik başarı düzeyi ile veli tutumları arasında pozitif bir ilişki saptanmış; başarı belgesi almayan öğrencilerin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının, belge alanlara kıyasla daha yüksek olduğu görülmüştür. Cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenleri açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Araştırma sonuçları, kırsal bölgelerde sporun yaygınlaştırılmasında velilerin aktif katılımının ve bilinç düzeylerinin artırılmasının kritik bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, aile odaklı spor programlarının geliştirilmesi, altyapı eksikliklerinin giderilmesi ve sporun akademik başarı ile ilişkisine dair farkındalık çalışmalarının yapılması önerilmektedir.The aim of this study is to examine the participation levels of middle school students attending village schools in sports and the parental attitudes influencing this participation. Conducted in the descriptive survey model, the research was carried out in the 2024-2025 academic year with a total of 600 participants, including 300 students from various village schools in Türkiye and their 300 parents. Data were collected using the Physical Education Course Attitude Scale developed by Güllü and Güçlü (2009) and the Parental Attitude Scale Towards Physic Education Course developed by Öncü and Güven (2011). Data analysis was performed in SPSS 25.0 using descriptive statistics, independent samples t-test, and one-way analysis of variance (ANOVA). Findings indicated that both students and parents generally have highly positive attitudes towards sports and physical education. The highest mean score in the Parental Attitude Scale was found in the perceptual dimension (M=4.48), while the affective element of the Physical Education Course Attitude Scale had the highest score (M=4.22). Parents who actively participated in sports and followed sports news had significantly higher attitude scores, and higher educational levels of parents were associated with more positive attitudes (p<0.05). A positive relationship was found between students’ academic achievement levels and parental attitudes; moreover, students without achievement certificates had higher attitudes towards physical education compared to those with certificates. No significant differences were found in terms of gender or grade level. The results highlight the crucial role of increasing parents’ active involvement and awareness in promoting sports participation in rural areas. It is recommended to develop family-oriented sports programs, address infrastructural deficiencies, and raise awareness about the relationship between sports and academic success.