TEKNOFEST yarışmalarına katılan ortaöğretim öğrencilerinin fen okuryazarlıkları ve teknoloji okuryazarlıklarının değerlendirilmesi

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, TEKNOFEST yarışmalarına katılan ortaöğretim öğrencilerinin fen okuryazarlığı ve teknoloji okuryazarlığı düzeylerini belirlemek ve bu iki okuryazarlık türü arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu doğrultuda, öğrencilerin fen ve teknoloji okuryazarlığı düzeyleri arasındaki farklılıklar, bu okuryazarlık türlerinin alt boyutlarına ilişkin dağılımlar ve çeşitli demografik değişkenlerle (Cinsiyet, anne ve baba eğitim durumu, öğrencilerin okul türleri) olan ilişkileri de ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. Bu doğrultuda 2023-2024 eğitim öğretim yılında Bursa ilinde TEKNOFEST yarışmalarına katılan 28 öğrenciye “Fen Okuryazarlığı” ve “Teknoloji Okuryazarlığı” ölçekleri uygulanmıştır. Veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin fen okuryazarlığı ve teknoloji okuryazarlığı düzeyleri arasında p<0,05 seviyesinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Öte yandan öğrencilerin fen okuryazarlığı ve teknoloji okuryazarlığı düzeyleri arasında p<0,05 düzeyinde güçlü pozitif bir ilişki bulunmuştur. Öğrencilerin cinsiyetleri, anne ve babalarının eğitim durumu ve okul türleri ile öğrencilerin fen okuryazarlığı ve teknoloji okuryazarlığı düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık ve ilişki bulunamamıştır. Fen Okuryazarlığı ölçeğinin alt boyutları incelendiğinde Bilimin Temel Kavramları ile Bilim, Teknoloji, Mühendislik, Matematik, Toplum, Çevre; Bilimin Temel Kavramları ile Bilimsel Süreç Becerileri; Bilim, Teknoloji, Mühendislik, Matematik, Toplum, Çevre ile Bilimsel Süreç Becerileri; Bilimsel Süreç Becerileri ile Bilimsel Düşünme Becerileri ve Bilimsel Düşünme Becerileri ile 21. Yy. Becerileri alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Teknoloji Okuryazarlığı ölçeğinin alt boyutları incelendiğinde Tasarlanmış Dünya ile Tasarım ve Tasarlanmış Dünya ile Teknoloji alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Baba eğitim durumu ve 21. Yy Becerileri alt boyutu arasında anlamlı farklılık görülmüştür. Öğrencilerin okul türleri ve Teknolojinin Doğası alt boyutu arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Anne eğitim durumu ve Değer ve Tutum alt boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur.The main purpose of this study is to determine the science literacy and technology literacy levels of secondary school students participating in TEKNOFEST competitions and to examine the relationship between these two literacy types. In this direction, the differences between the science and technology literacy levels of the students, the distributions of the sub-dimensions of these literacy types and their relationships with various demographic variables (gender, mother and father education level, school types of the students) were also analysed in detail. In this direction, ‘Science Literacy’ and ‘Technology Literacy’ scales were applied to 28 students who participated in TEKNOFEST competitions in Bursa in the 2023-2024 academic year. The data were analysed using SPSS software. As a result of the study, a significant difference was found between students' science literacy and technology literacy levels at p<0.05 level. On the other hand, a strong positive relationship was found between students' science literacy and technology literacy levels at p<0.05 level. No significant difference and relationship was found between the gender of the students, the educational status of their parents and the types of schools and the science literacy and technological literacy levels of the students. When the sub-dimensions of the Science Literacy scale were analysed, no significant correlation was found between the sub-dimensions of Basic Concepts of Science and Science, Technology, Engineering, Mathematics, Society, Environment; Basic Concepts of Science and Scientific Process Skills; Science, Technology, Engineering, Mathematics, Society, Environment and Scientific Process Skills; Scientific Process Skills and Scientific Thinking Skills; and Scientific Thinking Skills and 21st Century. A significant relationship was found between the sub-dimensions. When the sub-dimensions of the Technology Literacy scale were analysed, a significant relationship was found between the Designed World and Design and Designed World and Technology sub-dimensions. There was a significant difference between father's education level and 21st Century Skills sub-dimension. A significant difference was found between the school types of the students and the Nature of Technology sub-dimension. A significant relationship was found between the mother's education level and the sub-dimension of Value and Attitude.