Türkiye ve Almanya'da okutulan matematik ders kitaplarının matematik okuryazarlığı bakımından incelenmesi ve karşılaştırılması

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Türkiye ve Almanya'da okutulan 5. sınıf matematik ders kitaplarında ortak ele alınan konuları yatay analiz çerçevesi doğrultusunda karşılaştırmak ve bu kitapları matematik okuryazarlığı yeterlikleri ve matematiksel süreçleri bakımından değerlendirmektir. Bu amaç kapsamında, Türkiye ve Almanya'da okutulan 5. sınıf matematik ders kitapları yapısal özellikler, konulara ayrılan ortalama sayfa sayısı, içerik düzeni, kullanılan başlıklar ve bu başlıkların sıralanışı bakımından gösterdikleri benzerlik ve farklılıkları belirlenmiştir. Ayrıca bu kitaplar matematik okuryazarlığı referans alınarak "İçerik" bakımından ve "Değerlendirme" bakımından incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. Analiz kısmında her iki ülkede okutulan kitaplar hem bütüncül olarak hem de özelde matematik okuryazarlık düzeylerine uygunluk bakımından incelendiğinden, araştırmada iki çeşit analiz çerçevesinden faydalanılmıştır. Kitabın yapısal özellikleri yatay analiz çerçevesine göre incelenmiş; içeriği de matematik okuryazarlığı açısından analiz edilmiştir. Yatay analiz sonucu elde edilen bulgulara göre; Türkiye ve Almanya'da okutulan ders kitaplarının toplam sayfa sayıları ve bir konuya ayrılan ortalama sayfa sayıları farklılık göstermektedir. Her iki ülke kitabında bulunan ana yapılar ve yardımcı yapılar hem sayı olarak hem de işleyiş olarak farklıdırlar. İki ülkenin ders kitaplarında içerik oluşturulurken ve konular sıralanırken farklı yaklaşımlar sergilenmiştir. Türkiye ve Almanya kitapları "İçerik" bakımından analiz edildiğinde, Almanya'da okutulan kitabın Türkiye'ye nispeten daha fazla "İçerik" sorusu içerdiği bulgulanmıştır. Her iki ülke kitabında yer alan "İçerik" soruları etkinlik kavramına göre incelendiğinde ise, Almanya kitabının %2,8'i, Türkiye kitabının ise yalnızca %0,3'ünün etkinlik kavramı özeliklerini sağladığı tespit edilmiştir. Kitaplar "Değerlendirme" soruları bakımından karşılaştırıldığında ise her ikisinde de en fazla matematik okuryazarlığı alt düzey sorusu bulunduğu görülmüştür. Türkiye kitabında üst düzey soru yer almazken, Almanya kitabında üst düzey soruların yer alması iki kitabın farklılıklarındandır. Türkiye ve Almanya kitabı matematiksel süreçlere göre karşılaştırıldığında her iki kitapta da en çok kullanılan matematiksel sürecin kullanma süreci olduğu görülmektedir. Türkiye kitabında yorumlama sürecine ait soru bulunmazken, Almanya kitabında üç matematiksel süreci de içeren sorular yer almaktadır.

The purpose of this research is to compare the common subjects taught in 5th-grade mathematics textbooks in Turkey and Germany in line with the framework of horizontal analysis. In this context, it is aimed to evaluate the books in terms of mathematical literacy competencies and mathematical processes. In this study, the structural features, the number of pages devoted to the subject, content, layout, the titles, and the similarities and differences between the order of the titles of the mathematics textbooks taught in 5th grade in Turkey and Germany. Also, the books were examined under the themes of "content" and "evaluation" with reference to mathematics literacy. Document analysis, one of the qualitative research methods, was used in the study. In the analysis section, since the books taught in both countries are analyzed both in terms of integrity and suitability for mathematics literacy levels, in particular, two types of analysis frameworks are used in the research. The structural features of the book were examined according to the horizontal analysis framework. The content was also analyzed in terms of mathematical literacy. According to the findings obtained as a result of horizontal analysis; The total number of pages and the average number of pages devoted to a topic of textbooks in Germany and Turkey are different. The main structures and auxiliary structures in both country's books are different in number and function. Different approaches have been demonstrated when creating content and listing topics in the textbooks of the two countries. When the books in Turkey and Germany were analyzed in terms of their "content", the "content" question was given more space in Germany, as compared to those in Turkey. When the "content" questions in the books of both countries are examined according to the concept of efficiency, only 2.8% of the books in Germany and only 0.3% of books in Turkey were found to provide the specifics of the concept of efficiency. When the books in Turkey and Germany were compared in terms of the "Review" questions, it was observed that both of the lower-level questions were higher than the other questions. One of the differences between the books in Turkey and Germany is that high-level questions are not present in Turkey's books while they can be found in Germany's books. When the books in Turkey and Germany are compared in terms of the mathematical processes, the most used mathematical process is found to be the utilization process. While there were no questions of interpretation in Turkey's books, Germany's books have questions containing all of the three mathematical processes.