Genç erkek futbol kalecilerinin vücut kompozisyonu, motorsal performans ve spesifik hareketler arasındaki ilişki

Abstract

Bu çalışma, genç erkek futbol kalecilerinin fiziksel ve motor performanslarını etkileyen faktörleri, özellikle vücut kompozisyonu, anaerobik güç, sürat, çeviklik ve kaleciliğe özgü hareketler arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamıştır. İkincil hedef ise farklı yaş gruplarındaki (11-18 yaş) kalecilerin fiziksel ve motor özelliklerindeki varyasyonları ortaya koymaktır. Futbolcuların performansının fiziksel, teknik, taktik ve psikolojik faktörlerin entegrasyonu ile şekillendiği literatürde vurgulanmakla birlikte, özellikle genç kalecilerin fiziksel gelişimleri ve vücut kompozisyonlarının performanstaki rolüne odaklanılmıştır. Araştırma, Bursa’da amatör düzeyde futbol oynayan dört farklı yaş grubundan toplam 80 gönüllü kaleci ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların ortalama yaş, boy ve kilo değerleri 14.5 ± 3.5 yıl, 167 ± 12.91 cm ve 59.9 ± 15.04 kg’dır. Veri toplama sürecinde boy, kilo, vücut yağ oranı gibi antropometrik ölçümler ile dikey sıçrama, sürat, kaleciye özgü karmaşık eylem hızı, sprint keper ve yanal shuffle keper testleri uygulanmıştır. Verilerin analizi SPSS programında Pearson Korelasyon Katsayısı, Tek Yönlü ANOVA ve Cohen's d etki büyüklüğü ile yapılmıştır. Bulgular, yaş ilerledikçe boy, kilo ve anaerobik güçte artış, vücut yağ oranında düşüş olduğunu göstermiştir. Düşük vücut yağ oranına sahip kalecilerin sürat, çeviklik ve reaksiyonda daha başarılı oldukları; kol ve bacak uzunluğu gibi değişkenlerin ise kaleciye özgü hareketlerde avantaj sağladığı belirlenmiştir. Bulgular, vücut kompozisyonu ile anaerobik güç, sürat, çeviklik ve spesifik hareketler arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu, yaş grupları arasında önemli farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, genç kalecilerin fiziksel gelişimlerinin motor performans üzerindeki belirleyici etkisi vurgulanmakta; erken yaşta uygun vücut kompozisyonunun sağlanmasının ilerleyen dönemlerde performans kapasitesini artırmada kritik rol oynadığı görülmektedir. Bulgular, antrenmanların yaş, antropometrik yapı ve bireysel özelliklere göre özelleştirilmesini önermektedir. Bu araştırma, genç kalecilerin fiziksel ve motor gelişimlerine dair değerli veriler sunarak pozisyona özgü performans artırıcı stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlamakta ve spor bilimciler ile antrenörler için bireyselleştirilmiş antrenman planlarının oluşturulmasında rehber niteliği taşımaktadır.This study investigated the factors affecting the physical and motor performance of young male soccer goalkeepers, focusing on the relationships between body composition, anaerobic power, speed, agility, and goalkeeper-specific movements. A secondary aim was to examine variations across age groups (11–18 years). Eighty amateur goalkeepers from Bursa participated, with mean age, height, and body mass of 14.5 ± 3.5 years, 167 ± 12.91 cm, and 59.9 ± 15.04 kg. Anthropometric assessments and performance tests (vertical jump, sprint, complex action speed, sprint keeper, and lateral shuffle keeper) were conducted. Data were analyzed using Pearson’s correlation, one-way ANOVA, and Cohen’s d effect size. Results showed significant age-related increases in height, body mass, and anaerobic power, while body fat percentage declined. Lower body fat was linked to superior speed, agility, and reaction, and limb length contributed to goalkeeper-specific actions. Overall, meaningful associations were identified between body composition and motor performance, with notable differences among age groups. The findings emphasize the role of physical development in young goalkeepers’ performance and highlight the importance of early optimization of body composition. Tailored training programs considering age, anthropometry, and individual traits are recommended.