Philo-sophia kavramının arkaik temelleri ve Aristoteles’in hâkim Batı düşünme pratiğine mirası

Abstract

Bu çalışma, philo-sophia kavramının arkaik kökenlerini ve Aristoteles’in Batı düşünce geleneğine mirasını sistematik bir analizle ele almaktadır. Aynı zamanda felsefenin başlangıcına dair Yunan mucizesi mitinin ötesine geçerek sophia (bilgelik) ile sōphrosynē (ölçülülük) kavramlarının epistemolojik ve ontolojik dönüşümünü incelemektedir. Çalışma, Aristoteles’in Presokratiklerden ve Platon’dan kopuşunu, nous (akıl) merkezli bir metafizik inşa edişini ve mitos-logos diyalektiğini nasıl dönüştürdüğünü ele alır. Aristotales’in eudaimonia (mutluluk) ve energeia (eylem) kavramlarıyla erdem etiğini rasyonel bir temele oturtması, modern Batı felsefesinin hümanist ve akılcı paradigmasının nüvesini oluşturmuştur. Çalışma, Aristoteles’in mirasının, hakikati mitsel olandan arındırma çabasıyla sınırlı kalmayıp, insan aklını merkeze alan hümanistik bir düşünce pratiğinin kökenini nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaya çalışırThis study offers a systematic analysis of the archaic roots of the concept of philo-sophia and Aristotle’s intellectual legacy within the Western philosophical tradition. It moves beyond the myth of the so-called Greek miracle regarding the origins of philosophy, and instead examines the epistemological and ontological transformation of the concepts of sophia (wisdom) and sōphrosynē (moderation). The study explores Aristotle’s departure from the Pre-Socratics and Plato, his construction of a nous-centered (intellect-centered) metaphysics, and how he redefined the mythoslogos dialectic. Through his notions of eudaimonia (happiness) and energeia (actualization), Aristotle established an ethics of virtue grounded in rationality, which laid the foundations for the humanist and rationalist paradigm of modern Western philosophy. The study aims to show that Aristotle’s legacy is not merely a project of purging truth of myth, but the origin of a humanistic mode of thinking centered on the capacities of human reason.