Problemli teknoloji kullanımı ile beslenme davranışları arasındaki ilişkinin 48-72 aylık çocuklar bağlamında incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, 48–72 aylık çocukların problemli teknoloji kullanımı ile beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Bursa Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı anasınıfı, anaokulu ve uygulama anasınıflarında öğrenim gören 506 çocuk ve ebeveynleri oluşturmaktadır; örneklem grubu ise uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmada nicel yöntem kullanılmış ve ilişkisel tarama modeli uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak “Kişisel Bilgi Formu”, “Çocuklar İçin Problemli Teknoloji Kullanımı Ölçeği” ve “Davranışsal Pediatrik Beslenme Değerlendirmesi Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, 48–72 aylık çocuklarda problemli teknoloji kullanımı (ÇİPTKÖ) ile davranışsal pediatrik beslenme sorunlarının (DPBDÖ) genel olarak orta düzeyde seyrettiğini ve bu iki değişken arasında anlamlı, pozitif yönlü bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Günlük ekran süresi arttıkça hem ÇİPTKÖ hem de DPBDÖ puanlarının lineer biçimde yükseldiği, özellikle kullanım sürekliliği, yoksunluk‑kaçış, yiyecek seçiciliği ve geç dönem yiyecek reddi boyutlarında belirgin artışlar gözlendiği saptanmıştır. Cinsiyete ilişkin tek anlamlı farklılık yoksunluk‑kaçış boyutunda erkekler lehine ortaya çıkarken, kardeş sayısının ÇİPTKÖ üzerinde etkili olmadığı, beslenme davranışlarında ise yalnızca erken dönem yiyecek reddi puanlarının tek çocuğu olan grupta daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Aile değişkenlerinden anne‑baba birliktelik durumu ve ebeveyn çalışma durumu anlamlı fark yaratmazken, anne eğitim durumu ve sosyo‑ekonomik düzeyin özellikle beslenme sorunlarını ve bazı teknoloji kullanımı boyutlarını olumsuz etkilediği görülmüştür.This study aimed to examine the relationship between technology addiction levels and eating habits in children aged 48–72 months. The sample consisted of 506 children and their parents enrolled in preschools, kindergartens, and practice classes affiliated with the Bursa Provincial Directorate of National Education during the 2024–2025 academic year; the study group was determined using a purposive sampling method. A quantitative research approach with a relational screening model was employed. Data were collected using the “Personal Information Form,” the “Problematic Technology Use Scale for Children,” and the “Behavioral Pediatric Feeding Assessment Scale.” The findings indicate that problematic technology use (PTUS) and behavioral pediatric feeding difficulties (BPFAS) were generally at moderate levels and that there was a significant positive correlation between these two variables. As daily screen time increased, PTUS and BPFAS scores rose linearly, with notable increases observed particularly in the sub-dimensions of usage continuity, deprivation-escape, food selectivity, and late-phase food refusal. Regarding gender, the only significant difference was found in the deprivationescape sub-dimension, favoring boys. Sibling number did not affect PTUS, while early-phase food refusal scores were higher in only-child participants. Among family variables, parental marital status and employment status did not produce significant differences, whereas maternal education and low socio-economic status negatively affected both feeding problems and certain aspects of technology use.