İş insanları tarafından kurulan yeni vakıfların etkinlik analizi: Bursa ili özelinde nitel bir araştırma

Abstract

Vakıflar, toplumsal açıdan sosyo-ekonomik etkileri olan önemli yapılar arasında görülmektedir. Bir vakıf çeşidi olarak yeni vakıflar ise özellikle Cumhuriyet sonrasındaki dönemde toplumsal hayata katkı sağlayan kritik sivil örgütlenme biçimlerinden birini oluşturmaktadır. Bu bağlamda, iş insanları tarafından kurulan vakıflar, bir nevi yeni vakıf niteliği taşımaktadır ve bilhassa özel sektör perspektifi ile çeşitli alanlarda (yardımlaşma, istihdam sağlama, eğitim verme, işgücü becerilerini artırma vb.) katma değer yaratmaktadırlar. Bu çalışma, iş insanları tarafından kurulan yeni vakıfların ne düzeyde etkin işletildiğini ortaya koymayı amaç edinmektedir. Araştırma, Türkiye’nin önemli sanayi şehirlerinden biri olan Bursa’da faaliyet gösteren ve iş insanları tarafından kurulan yeni vakıflar üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi, Bursa’daki yeni vakıfların paydaşı olduğu düşünülen vakıf yetkilileri, kamu yöneticileri, akademisyenler, kursiyerler ve girişimcilerden oluşan toplam 17 kişiden oluşmaktadır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak araştırma verileri toplanmıştır. Bulgular, genel anlamda iş insanları tarafından kurulan yeni vakıfların arzu edilen biçimde etkin olmadıkları yönündedir. Veriler, iş insanları tarafından kurulan yeni vakıfların kurumsal amaçlarına uygun hareket ettiklerini, mali ve beşerî kaynaklarının kısıtlı olduğunu, paydaşları ile etkileşimlerinin sınırlı olduğunu, etkin biçimde yönetilemediklerini, temel değerlere bağlı hareket ettiklerini, beklenen toplumsal etkiyi gösteremediklerini ortaya koymaktadır.

Foundations are considered important structures with socio-economic impacts on society. New foundations as a type of foundation, constitute one of the critical forms of civil organization that contribute to social life, especially in the post- Republican period. In this context, foundations established by business people are a type of new foundation and create added value in various areas (assistance, employment, training, workforce skills enhancement, etc.), particularly from a private sector perspective. This study aims to reveal the effectiveness of the operation of new foundations established by business people. The research was conducted on new foundations established by business people operating in Bursa, one of Turkey's important industrial cities. The research sample consisted of 17 individuals, including foundation officials, public administrators, academics, trainees, and entrepreneurs, who were thought stakeholders of the new foundations in Bursa. Qualitative research methods were employed in the study. Data were collected using a semi-structured interview form. The findings generally indicate that new foundations established by business people are not as effective as desired. The datas reveal that new foundations operate in accordance with their corporate objectives, have limited financial and human resources, limited interaction with stakeholders, are not managed effectively, act according to core values, fail to demonstrate the expected social impact.